Informacje na temat zdrowia psychicznego w języku polskim

Lęk, panika i fobie: główne fakty

Anxiety, panic and phobias: key facts

Czym jest lęk?

Prawie co dziesiąta osoba w jakimś momencie swojego życia doświadczy lęków i fobii. Lęk jest normalnym ludzkim uczuciem strachu, które wszyscy odczuwamy w obliczu zagrożenia lub poważnych trudności.  Dzięki niemu trzymamy się na baczności, co pozwala nam unikać niebezpieczeństw i motywuje do radzenia sobie z problemami.  Kiedy jednak poczucie lęku jest zbyt silne, powstrzymuje nas ono od robienia tego, co chcielibyśmy robić.

Czym jest panika?

Nagły i nieoczekiwany napad lęku, który budzi pragnienie wycofania się z sytuacji będącej jego przyczyną.

Czym jest fobia?

Fobia to strach przed sytuacjami, lub przedmiotami, które nie są niebezpieczne, i które większość ludzi uważa za bezproblemowe.

Jakie są przyczyny lęku, paniki i fobii?

• Geny

Badania naukowe sugerują, że niektórzy ludzie dziedziczą problemy lękowe poprzez geny.  Jednakże nawet ludzie, którzy nie urodzili się z tym problemem, mogą odczuwać stany lękowe w wyjątkowo stresujących sytuacjach.

• Okoliczności

Czasem przyczyna lęku jest oczywista.  Kiedy problem mija, znika również lęk.  Niektóre jednak sytuacje są na tyle groźne – np. kraksy samochodowe, wykolejenia pociągu, pożary – że lęk, który wywołują trwa jeszcze przez długi czas po danym wydarzeniu.  Jesteśmy nerwowi i zalęknieni przez wiele miesięcy lub lat, nawet jeśli nie odnieśliśmy obrażeń fizycznych.  Mówi się w takich przypadkach o zespole stresu pourazowego.

• Używki

Środki takie jakie amfetaminy, LSD, lub Ecstasy, mogą wywoływać stany lękowe.  U niektórych ludzi nawet kofeina w kawie wywołuje podobne objawy.

• Doświadczenia życiowe

Przykre przeżycia w przeszłości, duże zmiany w życiu obecnym – ciąża, nowe stanowisko, utrata pracy, przeprowadzka.

Jakie objawy wywołuje lęk?

• Umysł

Ciągłe zamartwianie się, poczucie zmęczenia, poirytowanie, kłopoty ze spaniem i z koncentracją.

• Ciało

Przyśpieszone bicie serca, napięcie i bóle mięśni, drżenie, trudności z oddychaniem, zawroty głowy, zaćmienia, niestrawność, biegunka.

Osoba, która już odczuwa lęk, łatwo uzna te objawy za symptom poważnej choroby, co tylko zwiększy jej lęk, a co za tym idzie, i nasilenie objawów.

Jakie objawy wywołuje panika?

Nagłe, obezwładniające poczucie strachu i utraty kontroli.  Odczuwa się wtedy łomotanie serca, przyśpieszone oddychanie, występują poty, pojawia się przekonanie o natychmiastowej śmierci, co powoduje bezzwłoczne wycofanie się z danej sytuacji.

Jakie objawy wywołuje fobia?

Kiedy znajdziemy się w sytuacji, która nas przeraża, pojawia się silne poczucie lęku.  Tak więc, osoba cierpiąca na fobię wobec psów, będzie odczuwać lęk tylko w takich okolicznościach, gdzie obecne są psy.  Starając się unikać sytuacji, które wywołują lęk, tylko pogarszamy naszą fobię w miarę upływu czasu.  Nasze życie skazane jest wtedy na ciągłe wyszukiwanie sposobów unikania przerażających sytuacji.  Nawet jeśli zdajemy sobie sprawę, że przedmiot naszej fobii nie stanowi prawdziwego zagrożenia, nie jesteśmy w stanie kontrolować strachu.

… co może doprowadzić do depresji

Lęk i panika często idą w parze z poczuciem depresji.  Nachodzą nas posępne myśli, tracimy apetyt, a przyszłość wydaje nam się ponura i beznadziejna.

Dostępna pomoc

• Samopomoc

Nauka technik relaksacyjnych w grupach, lub korzystając z fachowej pomocy, albo książek, płyt CD i DVD (polecamy naszą główną ulotkę na ten temat http://www.rcpsych.ac.uk/info).  Regularnie stosując techniki relaksacyjne nabierzemy wprawy w ich stosowaniu w momencie kryzysu.  Pomocą mogą również służyć książki i płyty DVD wykorzystujące zasady terapii kognitywno-behawioralnej.

Rozmowa

Nawet jeśli nie mamy ochoty rozmawiać na temat naszej fobii, czy lęków z rodziną, mówienie na ten temat może okazać się pomocne.  Warto zwrócić się o pomoc do przyjaciela, lub kogoś z rodziny, komu ufamy i kto potrafi nas wysłuchać.  Może sami mieli taki problem, lub znają kogoś w podobnej sytuacji.

Grupy samopomocy

Łatwiej rozmawiać z ludźmi, którzy mają podobne problemy, gdyż potrafią nas lepiej zrozumieć i zasugerować sposoby radzenia sobie z naszymi kłopotami.  Jedne grupy skupiają się na problemach z lękami i fobiami, inne przeznaczone są dla kobiet, rodziców, którzy stracili dzieci, ludzi, którzy byli ofiarami przemocy.

• Psychoterapia

Jest to intensywna forma terapii mówionej, dzięki której możemy zrozumieć i opanować nasze lęki.  Leczenie odbywa się w grupach lub indywidualnie, zazwyczaj raz w tygodniu, i może potrwać wiele tygodni, a nawet miesięcy.  Jest to zwykle swego rodzaju forma terapii kognitywno-behawioralnej.

• Leki

Środki uspokajające: leki typu valium, benzodiazepiny (takie, jak większość leków nasennych).  Są bardzo efektywne, ale też bardzo uzależniające, już nawet po czterech tygodniach.  Nie należy ich więc stosować przez okres dłuższy niż 2 tygodnie.

Środki przeciwdepresyjne: dobrze działają w stanach lękowych.  Ich efekty są jednak widoczne dopiero po 2 - 4 tygodniach stosowania, a niektóre z nich wywołują mdłości, ospałość, zawroty głowy, suchość w ustach i zaparcia.  Nasza ulotka na temat środków przeciwdepresyjnych (http://www.rcpsych.ac.uk/info) zawiera więcej szczegółów na ten temat.

Leki beta-adrenolityczne: (stosowane zazwyczaj w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi) mogą być podawane w niskich dawkach, aby kontrolować drżenie ciała wywołane lękiem.

Translated: January 2010 by Joanna Carroll.

© November 2008 Royal College of Psychiatrists http://www.rcpsych.ac.uk/. You can link to, download, print, photocopy and distribute this leaflet free of charge. But you must not change it or repost it on a website.

Charity Registration number (England and Wales) 228636 and in Scotland SC038369.

Ulotka ta została wydana przez Komisję Wydawniczą ds. Edukacji Publicznej Royal College of Psychiatrists.  Wydawca serii: Dr Philip Timms.

 

Uprzejmie informujemy, że Royal College of Psychiatrists nie udziela porad w indywidualnych przypadkach. Na stronie FAQ (często zadawane pytania) znajdziesz odpowiedź, gdzie i w jaki sposób należy ubiegać się o pomoc.

Powiedz nam co myślisz o tej ulotce!

Prosimy odpowiedzieć na poniższe pytania, a następnie kliknąć ‘wyślij’. Odpowiedzi można również wysłać mailem na adres dhart@rcpsych.ac.uk

W każdym rzędzie należy zaznaczyć odpowiedź, która najlepiej określa Twoje odczucia na temat określenia w kolumnie po lewej stronie.

Twoje odpowiedzi pomogą nam ocenić użyteczność naszej ulotki – postaraj się odpowiedzieć na każde pytanie.

 

Ta ulotka:	Zdecydowanie się zgadzam	Zgadzam się	Opinia neutralna	Nie zgadzam się	Zdecydowanie nie zgadzam się
jest czytelna
	Zdecydowanie się zgadzam	Zgadzam się	Opinia neutralna	Nie zgadzam się	Zdecydowanie nie zgadzam się
jest pożyteczna
	Zdecydowanie się zgadzam	Zgadzam się	Opinia neutralna	Nie zgadzam się	Zdecydowanie nie zgadzam się
traktuje czytelnika z szacunkiem
	Zdecydowanie się zgadzam	Zgadzam się	Opinia neutralna	Nie zgadzam się	Zdecydowanie nie zgadzam się
jest dobrze skomponowana
	Zdecydowanie się zgadzam	Zgadzam się	Opinia neutralna	Nie zgadzam się	Zdecydowanie nie zgadzam się

Przeczytałeś tę ulotkę ponieważ (wybierz nie więcej niż dwie kategorie):

	Jesteś pacjentem poradni zdrowia psychicznego
	Ktoś z Twojej rodziny jest pacjentem poradni zdrowia psychicznego
	Opiekujesz się kimś, kto jest pacjentem poradni zdrowia psychicznego
	Ktoś z Twoich znajomych/przyjaciół jest pacjentem poradni zdrowia psychicznego
	Jesteś pracownikiem służby zdrowia
	Studiujesz aby zostać pracownikiem służby zdrowia
	Z innego powodu (jakiego)?

Twoja grupa wiekowa (prosimy odpowiednio zaznaczyć)

	0 - 16 lat
	17 - 24 lata
	25 - 55 lata
	Powyzej 55 lat

Imię (nie wymagany):

Email (nie wymagany):

Uwagi: