Samookaleczenie poprzez nadużywanie leków, cięcie, przypalanie,
przekłuwanie, lub połykanie różnych przedmiotów występuje u jednej
na dziesięć osób. Zachowania tego typu występują częściej u
osób młodych, kobiet, homo- i biseksualistów i w niektórych
podkulturach. Regularne samookaleczanie u niektórych osób
może przerodzić się niemal w nałóg.
Dlaczego ludzie stosują samookaleczenie?
Do samookaleczenia zazwyczaj dochodzi w stanie
wysokiego napięcia emocjonalnego i wewnętrznego wzburzenia.
Przyczyną tego może być przemoc, poczucie depresji, niskie poczucie
własnej wartości, lub problemy dotyczące relacji
międzyludzkich. Samookaleczenie może wystąpić u osób, które
odczuwają bezradność, odosobnienie, samotność, bezradność, brak
kontroli i obojętność otoczenia. Samookaleczenie występuje
częściej u ludzi, którzy w dzieciństwie byli ofiarami molestowania
lub przemocy.
Jakie uczucia budzi samookaleczenie?
Często przynosi odprężenie i poczucie
kontroli. Powoduje więc szybką, choć chwilową poprawę
samopoczucia.
Dostępna pomoc
Rozmowa: Rozmowa
pozwala lepiej zrozumieć problem i zmniejsza poczucie
osamotnienia.
Grupy samopomocy:
Osoby borykające się z podobnymi problemami mogą sobie wzajemnie
pomóc i podzielić się praktycznymi poradami. Nie ulega
wątpliwości, że dzielenie się problemami przynosi ulgę.
Pomoc w stosunkach
międzyludzkich: Terapia grupowa jest często bardzo
pomocna w zwalczaniu trudności w utrzymywaniu dobrych relacji
międzyludzkich.
Terapie słowne:
Rozwiązywanie problemów, psychoterapia poznawczo-behawioralna lub
dynamiczna.
Która metoda przynosi najlepsze wyniki?
Wszystkie wymienione tu metody leczenia są
pomocne. Wyniki niektórych badań dowodzą, że terapia mająca
na celu rozwiązywanie problemów wydaje się najlepsza.
Co się stanie w przypadku nie ubiegania się o pomoc?
W co trzecim przypadku dochodzi do ponownego
samookaleczenia w przeciągu jednego roku. U osób stosujących
samookaleczenie, ryzyko popełnienia samobójstwa wzrasta
50-ciokrotnie. Ryzyko to wzrasta dodatkowo z wiekiem i jest
zdecydowanie większe u mężczyzn. Cięcia powodują blizny, brak
czucia lub paraliż.
Jak pomóc sobie samodzielnie
Kiedy odczuwasz potrzebę
samookaleczenia: Jeśli jesteś w stanie powstrzymać
się od zadania sobie ran przez kilka godzin, uczucia te zazwyczaj
mijają. Spróbuj z kimś porozmawiać, wyjdź z domu, posłuchaj
muzyki, lub zajmij się czymś (nieszkodliwym), co Cię
interesuje. Spróbuj się rozluźnić i skupić na czymś
przyjemnym. Wymyśl inny sposób na rozładowanie emocji, np.
ściskaj w rękach kostki lodu (można je zrobić z czerwonym sokiem,
żeby wyglądały jak krew), lub narysuj czerwone kreski na
skórze. Zadaj sobie „nieszkodliwy” ból, np. zjedz ostre
chilli, lub weź lodowaty prysznic. Skup się na tym, co
pozytywne. Zrób sobie przyjemność – idź na masaż.
Zacznij prowadzić dziennik, lub napisz list o tym, co się z Tobą
dzieje – nawet jeśli nikt inny tego nie przeczyta.
Kiedy potrzeba samookaleczenia minie:
Cofnij się pamięcią do poprzednich epizodów samookaleczenia i jeśli
coś Ci wtedy pomogło, przypomnij sobie co to było. Odszukaj w
pamięci ostatnią chwilę, jaką pamiętasz, kiedy nie odczuwałeś
potrzeby zadawania sobie bólu i postaraj się odtworzyć kolejne
zdarzenia. Gdzie byłeś, z kim, jakie miałeś odczucia?
Spróbuj dojść, skąd biorą się te emocje. Czy autoagresja
sprawia, że odczuwasz ulgę, daje Ci poczucie kontroli, lub ucieczki
od problemów? Spróbuj znaleźć coś, co przyniesie te same rezultaty,
ale nie prowadzi do uszkodzeń fizycznych ciała. Zrób nagranie
i wymień wszystkie swoje dobre strony i przyczyny, dla których nie
chcesz się kaleczyć. Kiedy zaczynasz odczuwać potrzebę
samookaleczenia, to nagranie przypomni Ci cechy, jakie w sobie
doceniasz. Przygotuj sobie „plan kryzysowy”, czyli co robić,
gdy ponownie ogarnie Cię poczucie autoagresji.
Ja nie chcę z tym skończyć
OK, ale przynajmniej ogranicz uszkodzenia.
Jeśli się tniesz, używaj czystego ostrza. Znajdź sposoby
zadawania sobie bólu, które nie spowodują uszkodzeń na ciele (patrz
wyżej).
Jeśli odpowiesz TAK co najmniej na 3 z
poniższych pytań, być może warto by spróbować z tym skończyć?
- Czy znasz przynajmniej dwie osoby, które chętnie pomogą Ci
zerwać z samookaleczeniem?
- Czy masz przyjaciół, do których możesz się zwrócić w momencie
desperacji?
- Czy znalazłeś przynajmniej dwie metody bezpiecznego
rozładowania emocji, które wyzwalają u Ciebie autoagresję?
- Czy potrafisz powiedzieć sobie, że naprawdę chcesz skończyć z
samookaleczeniem?
- Czy jesteś w stanie zdobyć się na tolerowanie u siebie uczuć,
które skłaniają Cię do samookaleczenia?
- Czy masz dostęp do kogoś, kto udzieli Ci zawodowej porady i
pomocy w momencie kryzysu?
Leczenia obrażeń powstałych w wyniku samookaleczenia
Każdy ma prawo do szacunku i uprzejmości ze
strony lekarzy i pielęgniarek w pogotowiu ratunkowym. Wiele
oddziałów ratunkowych zatrudnia pielęgniarki zdrowia psychicznego,
lub pracownika opieki społecznej, do których możesz się zwrócić o
pomoc. Specjalnie opracowany kwestionariusz pomoże im ocenić
stopień ryzyka w Twoim przypadku.
Jeśli chcesz pomóc komuś, kto stosuje samookaleczenie:
- Wysłuchaj ich problemów bez wyrażania krytyki. Często
trudno powstrzymać słowa krytyki, zwłaszcza gdy czujesz
zdenerwowanie lub złość. Postaraj się skupić na problemach
osoby, z którą rozmawiasz, zamiast na własnych odczuciach.
- Spróbuj zrozumieć ich uczucia, a następnie nakieruj rozmowę na
inne sprawy.
- Pomóż im rozwiać tajemnicę niewiadomej otaczającą kwestie
samookaleczenia korzystając ze źródeł internetowych, lub miejscowej
biblioteki.
- Pomóż im zrozumieć, że samookaleczenie to nie jest hańbiący
sekret, lecz problem, z którym należy się uporać.
Czego należy unikać:
- Nie staraj się być terapeutą – wystarczy, że będziesz dobrym
przyjacielem.
- Nie spodziewaj się, że zmiana nastąpi z dnia na dzień – problem
jest trudny i wymaga czasu.
- Nie popadaj w złość – to może tylko pogorszyć sytuację.
Spokojnie opowiedz osobie, która się kaleczy, jak bardzo Ci na niej
zależy i jaki wpływ mają na Ciebie jej działania.
- Nie próbuj siłą powstrzymać osobę, która właśnie ma zamiar się
okaleczyć – lepiej zaproponować rozmowę i odejść.
- Nie wymuszaj na nich obietnicy, że nigdy więcej tego nie
zrobią. Nie obiecuj swojej pomocy tylko pod warunkiem, że
przestaną się kaleczyć.
Ten link zawiera
dalsze informacje o organizacjach, które mogą zaoferować Ci
pomoc.
© [2007] Royal College of Psychiatrists.
This leaflet may be downloaded, printed out, photocopied and
distributed free of charge as long as the Royal College of
Psychiatrists is properly credited and no profit is gained from its
use. Permission to reproduce it in any other way must be obtained
from the Head of
Publications. The College does not allow reposting of
its leaflets on other sites, but allows them to be linked to
directly.
For a catalogue of public education materials or copies of our
leaflets contact: Leaflets Department, The
Royal College of Psychiatrists, 17 Belgrave
Square, London SW1X 8PG, Telephone: 020 7235 2351
x259. Charity registration number 228636
Orignal version dated March 2007. Translated April 2008 by
Joanna Carroll
Uprzejmie informujemy, że Royal College of Psychiatrists nie udziela porad w indywidualnych przypadkach. Na stronie FAQ (często zadawane pytania) znajdziesz odpowiedź, gdzie i w jaki sposób należy ubiegać się o pomoc.
Powiedz nam co myślisz o tej ulotce!
Prosimy odpowiedzieć na poniższe pytania, a następnie kliknąć ‘wyślij’. Odpowiedzi można również wysłać mailem na adres
dhart@rcpsych.ac.uk
W każdym rzędzie należy zaznaczyć odpowiedź, która najlepiej określa Twoje odczucia na temat określenia w kolumnie po lewej stronie.
Twoje odpowiedzi pomogą nam ocenić użyteczność naszej ulotki – postaraj się odpowiedzieć na każde pytanie.
Przeczytałeś tę ulotkę ponieważ (wybierz nie więcej niż dwie kategorie):
Twoja grupa wiekowa (prosimy odpowiednio zaznaczyć)