Thuốc chống trầm cảm

Below is a Vietnamese translation of our information resource on antidepressants. You can also view our other Vietnamese translations.

Thông tin này dành cho bất kỳ ai muốn biết thêm về thuốc chống trầm cảm. Thuốc mô tả cách thức hoạt động, lý do kê đơn, tác dụng chính và tác dụng phụ của thuốc và các phương pháp điều trị thay thế.

Thuốc chống trầm cảm là gì?

Thuốc chống trầm cảm là loại thuốc giúp làm giảm các triệu chứng trầm cảm, rối loạn lo âu và một số bệnh khác. Thuốc được phát triển lần đầu tiên vào những năm 1950 và đã được sử dụng thường xuyên kể từ đó. Có năm loại chính:

• SSRI (Thuốc ức chế tái hấp thu Serotonin có chọn lọc)
• SNRI (Thuốc ức chế tái hấp thu Serotonin và Noradrenalin)
• NASSA (Thuốc làm tăng dẫn truyền Noradrenaline và đặc hiệu trên Serotonin)
• Thuốc chống trầm cảm ba vòng
• MAOIs (Thuốc ức chế monoamine oxidase).

Ngoài ra còn có một số loại thuốc chống trầm cảm khác ít được kê đơn hơn hiện nay:

• Thuốc chống trầm cảm bốn vòng
• SARIs (thuốc ức chế tái hấp thu và đối kháng serotonin)
• NDRI (Thuốc ức chế tái hấp thu norepinephrine-dopamine).

Loại thuốc này chủ yếu tập trung vào cách thuốc chống trầm cảm được sử dụng để điều trị các triệu chứng trầm cảm. Tuy nhiên, nhiều thông tin về loại thuốc này sẽ giúp ích cho người đang dùng thuốc chống trầm cảm trong việc điều trị các bệnh khác.

Để biết thông tin về cách ngừng dùng thuốc chống trầm cảm một cách an toàn, hãy tham khảo tài liệu về việc ngưng sử dụng thuốc chống trầm cảm của chúng tôi.

Thuốc chống trầm cảm hoạt động như thế nào?

Cũng như nhiều loại thuốc và phương pháp điều trị khác, chúng ta không biết một cách chắc chắn thuốc chống trầm cảm hoạt động như thế nào. Chúng ta biết là thuốc tác động đến hoạt động của một số hóa chất trong não của chúng ta. Chúng được gọi là chất dẫn truyền thần kinh và truyền tín hiệu từ tế bào não này sang tế bào não khác. Các chất dẫn truyền thần kinh bị tác động nhiều nhất bởi thuốc chống trầm cảm là serotonin và noradrenaline.

Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy là thuốc chống trầm cảm hoạt động trên não theo nhiều cách chứ không chỉ dừng lại ở các phản ứng hóa học đơn giản. Nghiên cứu này cho thấy thuốc:

• tác động đến cách cơ thể phản ứng với sự căng thẳng
• cải thiện suy nghĩ tiêu cực của chúng ta
• ngăn chặn hoặc thậm chí đảo ngược tổn thương tế bào não.

Thuốc chống trầm cảm được sử dụng để làm gì?

Thuốc chống trầm cảm thường không nên kê đơn để điều trị chứng trầm cảm nhẹ. Tuy nhiên, thuốc được khuyến cáo để cho người lớn mắc bệnh trầm cảm từ trung bình đến nặng sử dụng. Khi chứng trầm cảm làm giảm đáng kể chất lượng sống của ai đó và tác động đến cuộc sống hàng ngày của họ. Thuốc chống trầm cảm có thể được sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp với tâm lý trị liệu.

Thuốc thường không nên để cho trẻ em và thanh thiếu niên sử dụng, trừ khi chứng trầm cảm của các em:

• không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác
• hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Thuốc chống trầm cảm cũng có thể được kê đơn để điều trị một số bệnh khác, bao gồm:

• Rối loạn lo âu và hoảng loạn
• Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)
• Hội chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD)
• Một số rối loạn ăn uống
• Đau mãn tính

Bác sĩ của bạn nên giải thích lý do họ đề nghị bạn dùng thuốc chống trầm cảm. Họ cũng nên xem xét những lợi ích và rủi ro tiềm ẩn của việc dùng thuốc chống trầm cảm.

Thuốc chống trầm cảm hoạt động tốt như thế nào?

Nghiên cứu cho thấy thuốc chống trầm cảm giúp giảm các triệu chứng liên quan đến bệnh trầm cảm vừa và nặng ở người lớn. Nhưng người bệnh có những trải nghiệm rất khác nhau với những loại thuốc này.

Một số người dần khỏe hơn mà không cần thuốc chống trầm cảm. Tuy nhiên, nhìn chung mọi người thấy các triệu chứng và chất lượng cuộc sống của họ được cải thiện sau khi sử dụng thuốc chống trầm cảm. Đặc biệt đối với các chứng trầm cảm nghiêm trọng. Một số người cho là thuốc chống trầm cảm làm giảm các triệu chứng liên quan, kèm theo các tác dụng phụ đầy thách thữc. Một số khác cho là thuốc chống trầm cảm không hiệu nghiệm với họ.

Khi bác sĩ kê đơn thuốc chống trầm cảm, họ cần đánh giá theo dõi lại sau khi bạn bắt đầu dùng thuốc trong vòng hai tuần:

• bạn cảm thấy như thế nào
• liệu bạn có bị tác dụng phụ hay không
• và liệu bạn có cần tiếp tục dùng thuốc chống trầm cảm hay không.

Thuốc chống trầm cảm không thể loại bỏ các yếu tố bên ngoài khiến chứng trầm cảm của bạn phát triển. Ví dụ, nếu bạn đang chịu nhiều căng thẳng trong công việc hoặc đã trải qua nỗi đau buồn vì mất người thân, thuốc chống trầm cảm tất nhiên sẽ không thể loại bỏ những điều này. Tuy nhiên, thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng trầm cảm và làm cho những yếu tố bên ngoài này dễ đối phó hơn. Đây là một trong những lý do thuốc thường được sử dụng cùng với các biện pháp tâm lý trị liệu.

Thuốc chống trầm cảm có tác dụng phụ không?

Tất cả các loại thuốc đều có các tác dụng phụ. Bác sĩ nên thảo luận những điều này với bạn trước khi bạn đồng ý bắt đầu sử dụng thuốc chống trầm cảm. Bạn nên nói với bác sĩ về tình trạng sức khỏe hiện tại hoặc các bệnh đã mang trong quá khứ. Điều này có thể ảnh hưởng đến loại thuốc chống trầm cảm mà họ khuyến cáo cho bạn.

Dưới đây là một số tác dụng phụ mà bạn có thể gặp phải với các loại thuốc chống trầm cảm khác nhau. Các tờ rơi đi kèm với thuốc bạn đang dùng sẽ có đầy đủ thông tin chi tiết về những điều này.

Mặc dù danh sách các tác dụng phụ có vẻ đáng lo ngại, nhưng chúng không nghiêm trọng với hầu hết mọi người. Chúng cũng thường biến mất sau vài tuần khi cơ thể bạn quen với thuốc.

Thuốc ức chế tái hấp thu Serotonin có chọn lọc (SSRI) và thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-noradrenalin (SNRI)

• cảm thấy kích động, run rẩy hoặc lo lắng. Đây thường là lý do mà người bệnh ngừng dùng thuốc chống trầm cảm, đặc biệt khi họ không được cảnh báo về nó. Tuy nhiên, tác dụng phụ này thường giảm đi sau vài tuần dùng thuốc chống trầm cảm.
• cảm thấy mệt hoặc không khỏe
• khó tiêu hoặc đau dạ dày
• tiêu chảy hoặc táo bón
• chán ăn
• chóng mặt
• nhìn mờ
• khô miệng
• đổ mồ hôi
• ngủ không ngon (mất ngủ), hoặc cảm thấy rất buồn ngủ
• nhức đầu
• ham muốn tình dục thấp
• khó đạt cực khoái khi quan hệ tình dục hoặc thủ dâm
• nam giới khó đạt hoặc duy trì sự cương cứng (rối loạn cương dương).

Hiếm người gặp thêm tác dụng phụ tình dục dai dẳng sau khi ngừng dùng SSRI. Thuật ngữ 'rối loạn chức năng tình dục sau SSRI' (PSSD) đã được một số người sử dụng thuốc mô tả các triệu chứng này. Đối với những người này, PSSD có thể có tác động lớn và đau buồn đến cuộc sống của họ.

Cần nghiên cứu thêm để hiểu tại sao điều này xảy ra và mức độ phổ biến của nó như thế nào. Quan trọng là những người đang gặp các tác dụng phụ về tình dục nhận được sự hỗ trợ thích hợp và kịp thời.

Nhóm thuốc chống trầm cảm NASSA

Các tác dụng phụ của NASSA rất giống với SSRI . Chúng có thể khiến bạn cảm thấy buồn ngủ và tăng cân, nhưng ít gây ra các vấn đề về tình dục hơn. 

Thuốc chống trầm cảm ba vòng

Thường có các tác dụng phụ sau:

• khô miệng
• mờ mắt nhẹ
• táo bón
• các vấn đề về tiểu tiện
• buồn ngủ
• chóng mặt
• tăng cân
• đổ mồ hôi quá nhiều (đặc biệt là vào ban đêm)
• các vấn đề về nhịp tim, chẳng hạn như đánh trống ngực nghe rõ rệt hoặc nhịp tim đập nhanh.

Tương tự như SSRI / SNRI, những tác dụng phụ này thường là nhẹ và sẽ biến mất sau vài tuần.

Thuốc ức chế Monoamin Oxidase (MAOI)

MAOI là một loại thuốc chống trầm cảm ít được phổ biến kê đơn hơn. Thuốc này thường chỉ có chuyên gia sử dụng. Chủ yếu là do những người dùng chúng cần tuân theo một chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt, tránh thực phẩm chứa nhiều Tyramine (một loại axit amin). Nếu không tuân thủ chế độ ăn kiêng này, nguy cơ phát triển bệnh huyết áp cao. Nhìn chung, MAOI dung nạp tốt. Chúng có thể có hiệu quả đối với một số bệnh nhất định khi mà các loại thuốc chống trầm cảm khác không có tác dụng hoặc gây ra các tác dụng phụ khó chịu. 

Nếu bạn đang sử dụng bất kỳ loại thuốc chống trầm cảm nào và gặp tác dụng phụ kéo dài hơn vài tuần hoặc không thể chịu đựng được nữa, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn. Bạn cũng có thể thấy hữu ích khi nói với bạn bè hoặc gia đình rằng bạn đang bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm. Như thế họ có thể hỗ trợ bạn nếu bạn gặp các tác dụng phụ.

Để biết thông tin đầy đủ về thuốc chống trầm cảm bạn đang dùng, bao gồm cả tác dụng phụ, vui lòng truy cập Bản tóm tắt về thuốc điện tử (EMC). Nhập tên thuốc vào ô tìm kiếm ở đầu trang. Bạn cũng sẽ nhận được một bản giấy về thông tin này khi nhận thuốc. Nếu chưa nhận được, hãy yêu cầu dược sĩ đưa cho bạn một bản.

Thuốc chống trầm cảm và ý nghĩ tự tử

Trầm cảm có thể khiến bạn cảm thấy muốn tự tử. Một số người cũng tăng ý nghĩ tự tử khi họ bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm. Điều này có nguy cơ cao xảy ra với trẻ em và thanh thiếu niên. Do đó, nếu được kê đơn sử dụng thuốc chống trầm cảm, bác sĩ kê đơn hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe khác cần theo dõi chặt chẽ ý nghĩ tự tử của các em.

Điều rất quan trọng là nếu bạn đang có những ý nghĩ tự tử hoặc cảm giác tự tử, bạn phải báo cáo ngay cho bác sĩ. Bác sĩ có thể đề nghị bạn ngừng dùng thuốc chống trầm cảm.

Nếu bạn cảm thấy mình có nguy cơ làm tổn thương bản thân, hãy gọi 999 hoặc đến khoa cấp cứu và tai nạn gần nhất.

Nếu bạn không ở trong trường hợp khẩn cấp nhưng cần giúp đỡ, hãy gọi NHS 111.

Còn việc lái xe hoặc vận hành máy móc thì sao?

Một số loại thuốc chống trầm cảm khiến bạn buồn ngủ và phản ứng chậm, không nên sử dụng thuốc khi lái xe hoặc vận hành máy móc. Bạn nên hỏi bác sĩ và đọc tờ hướng dẫn đi kèm với thuốc để được chắc chắn.

Nếu bệnh hoặc thuốc ảnh hưởng đến khả năng lái xe, bạn phải thông báo cho Cơ quan Cấp phép Lái xe và Đăng ký Phương tiện (DVLA).

Sẽ như thế nào nếu ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm ?

Ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm có thể khó khăn đối với một số người, trong khi những người khác có thể dừng sử dụng một cách tương đối dễ dàng.

Không nên ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm ngay lập tức. Chúng tôi đã phát triển một nguồn thông tin riêng biệt về việc ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm kèm chi tiết liên quan. Nó sẽ chỉ cho bạn cách ngừng sử dụng thuốc từ từ.

Các triệu chứng cai thuốc thường xuất hiện vài ngày sau khi ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm và bao gồm:

• nhức đầu
• choáng váng
• buồn nôn
• khó ngủ
• những giấc mơ sống động hoặc đáng sợ
• cảm giác như bị điện giật
• thay đổi tâm trạng nhanh chóng, bao gồm lo lắng và cáu kỉnh.

Nếu trầm cảm quay trở lại sau vài tuần hoặc vài tháng, điều này rất có thể là do bệnh lý ban đầu trở lại chứ không phải do các triệu chứng cai thuốc.

Bạn có thể tìm hiểu thêm ở nguồn thông tin liên quan đến việc ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm của chúng tôi.

Thuốc chống trầm cảm có gây nghiện hay khiến bạn lệ thuộc vào chúng không?

Một số người gặp các triệu chứng cai thuốc không mấy dễ chịu khi ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm. Ở hầu hết mọi người, các triệu chứng cai thuốc này sẽ giảm khi bớt dần liều lượng thuốc chống trầm cảm trong vài tuần. Mặc dù một số người cần sử dụng thuốc lại và giảm thuốc một cách chậm hơn nữa.

Bạn có thể cảm thấy như thể bạn đang nghiện thuốc chống trầm cảm nếu bạn không thể ngừng dùng chúng khi bạn muốn. Điều này không hoàn toàn giống với việc 'nghiện'.

Nghiện thường có nghĩa là bạn:

• cảm thấy thôi thúc hoặc thèm muốn sử dụng ma túy bất hợp pháp
• mất kiểm soát qua việc sử dụng chất này
• cảm thấy hưng phấn hoặc ‘bay cao’ khi bạn sử dụng nó.

Nghiện có thể xảy ra với các chất như cồn, nicotin và benzodiazepin.

Có thể khó ngưng sử dụng thuốc chống trầm cảm, nhưng việc này được mô tả một cách chính xác là sự phụ thuộc về thể chất.

Người ta hay nhầm lẫn giữa “phụ thuộc về thể chất” và nghiện. Phụ thuộc thể chất có nghĩa là cơ thể bạn đã thích nghi với sự hiện diện của một loại chất hoặc thuốc nào đó.

Điều này tạo ra các hiệu ứng dung nạp và cai thuốc vì cơ thể ‘nhớ' chất đó khi nó biến mất. Thuốc không nhất thiết phải tạo ra cảm giác ‘bay’ thì mới tạo ra sự phụ thuộc.

Tôi đã được khuyên dùng loại thuốc chống trầm cảm nào?

Dưới đây là danh sách các loại thuốc chống trầm cảm phổ biến, tên thương mại ở Anh cũng như 'nhóm' thuốc.

*Thuốc chống trầm cảm này điều chỉnh lượng Serotonin khác với thuốc chống trầm cảm cổ điển. Nó cũng tác động lên melatonin, vốn l à một loại hoóc rmôn liên quan đến giấc ngủ.

Đây không phải là danh sách đầy đủ tất cả các loại thuốc chống trầm cảm. Có những loại thuốc khác đôi khi được sử dụng trong các cơ sở chuyên khoa.

Thế còn trường hợp mang thai và cho con bút thì sao?

Nhiều người cần dùng thuốc để điều trị các bệnh về sức khỏe thể chất hoặc tinh thần trước, trong và sau khi mang thai. Một số thuốc đã được sử dụng trong thai kỳ trong nhiều năm. Một số thuốc khác được biết là gây nguy hiểm khi mang thai (như thuốc Valproat Natri).

Quyết định tiếp tục, thay đổi hay ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm khi mang thai hoặc cho con bú thật không minh bạch hay dễ dàng. Có nhiều yếu tố cần cân nhắc, như:

• loại thuốc bạn đang sử dụng
• tiền sử bệnh của bạn
• phản ứng của bạn với việc điều trị
• quan điểm của bạn.

Mọi rủi ro khi dùng thuốc, bao gồm thuốc chống trầm cảm, trong thời kỳ mang thai cần được cân nhắc, phòng nguy cơ bị bệnh nếu không điều trị. Bạn cần thảo luận cẩn trọng với bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ tâm thần.

Các nghiên cứu đã khảo sát hàng chục nghìn phụ nữ dùng thuốc chống trầm cảm khi mang thai. Những kết quả nghiên cứu này không phải lúc nào cũng dễ diễn giải, vì có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh. Bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ tâm thần có thể giúp bạn hiểu nội dung các nghiên cứu mới nhất về những loại thuốc phù hợp với tình trạng của bạn.

Nhiều phụ nữ dùng thuốc chống trầm cảm khi mang thai. Có nhiều thông tin về các thuốc chống trầm cảm thường được dùng, như thuốc SSRI, và việc dùng chúng khi mang thai. Với các thuốc chống trầm cảm mới như vortioxetin, thông tin còn rất hạn chế. Bạn có thể tìm thông tin về từng loại thuốc chống trầm cảm tại trang web Sử dụng thuốc tốt nhất trong thai kỳ .

Nếu bạn chưa mang thai

Nếu được, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi bạn mang thai. Tuy nhiên, vì nhiều trường hợp mang thai không được lên kế hoạch trước, bạn có thể phải đưa ra quyết định về việc sử dụng thuốc khi đã mang thai.

Nếu bạn đã mang thai

Nếu bạn đã mang thai, bạn nên gặp bác sĩ sớm nhất có thể. Điều quan trọng là không tự ý ngừng thuốc một cách đột ngột, trừ khi có yêu cầu của bác sĩ. Việc ngừng thuốc chống trầm cảm một cách đột ngột có thể dẫn đến việc tái phát các bệnh về sức khoẻ tâm thần. Nó cũng có thể gây ra các tác dụng phụ khó chịu. Bạn cần cân nhắc mức độ nghiêm trọng của bệnh trước đây trước khi quyết định xem liệu việc ngừng thuốc có an toàn hay không. Nhiều phụ nữ bị tái phát bệnh sau khi ngừng thuốc trong thời gian mang thai.

Để biết thêm thông tin, hãy xem nội dung tờ rơi của chúng tôi về sức khoẻ tâm thần khi mang thai.

Tôi phải dùng thuốc chống trầm cảm trong bao lâu?

Thời gian dùng thuốc chống trầm cảm phụ thuộc vào lý do bạn được kê đơn và việc bạn đã từng dùng thuốc trước đây hay chưa.

Nếu đây là lần đầu hoặc lần thứ hai bạn dùng thuốc chống trầm cảm, tốt nhất nên tiếp tục uống ít nhất sáu tháng sau khi cảm thấy khá hơn. Nếu ngừng thuốc sớm hơn, nguy cơ các triệu chứng trầm cảm tái phát sẽ cao hơn. Nếu đã từng trải qua nhiều đợt trầm cảm, bạn cần dùng thuốc lâu hơn. Tuy nhiên, bạn nên trao đổi thường xuyên với bác sĩ về thời điểm và cách ngừng thuốc phù hợp.

Bạn cũng nên cân nhắc những yếu tố khiến bạn không được khỏe. Đôi khi, các vấn đề về sức khoẻ tâm thần như trầm cảm xảy ra mà không có nguyên nhân rõ ràng. Tuy nhiên, có thể các khó khăn trong cuộc sống khiến bạn không được khoẻ. Ví dụ như căng thẳng về tài chính, sự cô đơn hoặc mất việc. Đôi khi căng thẳng là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, có những điều bạn có thể làm để giảm khả năng sức khỏe bị suy yếu trong tương lai.

Điều gì sẽ xảy ra nếu trầm cảm quay trở lại?

Đôi khi chứng trầm cảm vẫn quay lại, ngay cả khi bạn đã làm mọi cách để giữ gìn sức khoẻ. Nếu điều này xảy ra, bạn cần:

• bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm trở lại sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ gia đình
• thay đổi loại thuốc chống trầm cảm
• hoặc thử một phương pháp điều trị khác như Liệu pháp trò chuyện.

Một số người cần dùng thuốc chống trầm cảm trong thời gian dài để duy trì sức khoẻ. Điều này có thể rất khó chịu nếu bạn hy vọng ngừng dùng thuốc chống trầm cảm. Nhưng điều quan trọng cần nhớ là trong tương lai, bạn vẫn có thể ngừng dùng thuốc chống trầm cảm. Điều này không có nghĩa là bạn đã 'thất bại'.

Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi không dùng thuốc chống trầm cảm?

Điều này thật khó nói. Nó phụ thuộc vào lý do bạn được kê đơn, mức độ trầm cảm và thời gian mắc bệnh. Đôi khi chứng trầm cảm có thể được cải thiện mà không cần điều trị, hoặc các phương pháp điều trị khác như Liệu pháp trò chuyện.

Thuốc chống trầm cảm có thể giúp bạn dễ dàng tham gia các phương pháp điều trị khác như liệu pháp trò chuyện. Nó cũng có thể giúp liệu pháp trò chuyện hiệu quả hơn.

Bác sĩ nên trao đổi kỹ với bạn trước khi kê đơn thuốc chống trầm cảm. Họ cần đảm bảo là bạn hiểu rõ lợi ích và rủi ro của việc dùng và không dùng thuốc chống trầm cảm.

Tôi cần biết gì thêm về thuốc chống trầm cảm?

Dưới đây là một số thông tin hữu ích nếu bạn đang dùng thuốc chống trầm cảm:

• Nếu bạn gặp khó khăn với thuốc chống trầm cảm đang dùng, hãy nói chuyện với bác sĩ. Họ sẽ giúp bạn ra tìm ra loại thuốc hoặc liều lượng phù hợp hơn mà không gây ra các tác dụng phụ khó kiểm soát. Nếu bạn đã thử nhiều loại thuốc chống trầm cảm, họ sẽ cân nhắc các lựa chọn thay thế.
• Đừng nản lòng nếu bạn gặp phải một số tác dụng phụ. Những tác dụng phụ này có thể gây khó chịu, và điều dễ hiểu là đôi khi mọi người ngừng dùng thuốc chống trầm cảm vì lý do này. Tuy nhiên, hầu hết các tác dụng phụ sẽ biến mất sau vài tuần. Nếu có thể, hãy cố gắng chờ hết thời gian này trước khi ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu tác dụng phụ quá khó chịu hoặc bạn cảm thấy muốn tự tử, hãy liên hệ với bác sĩ ngay lập tức.
• Cố gắng đừng bỏ lỡ liều thuốc, vì điều này có thể khiến xuất hiện các triệu chứng cai thuốc. Nếu bỏ lỡ một liều, hãy uống liều tiếp theo như bình thường. Đừng uống gấp đôi để bù liều đã bỏ lỡ.
• Đa số người bệnh phát hiện thuốc chống trầm cảm chỉ có tác dụng sau 1-2 tuần. Với một số người, phải đến tuần thứ sáu họ mới cảm nhận được toàn bộ tác dụng nói trên. Ngay cả khi bạn chưa cảm nhận được tác dụng của thuốc chống trầm cảm, hãy cố gắng tiếp tục dùng thêm vài tuần trước khi ngừng thuốc. Bạn sẽ thấy mọi việc được cải thiện.
• Hãy nói với bác sĩ về việc uống rượu. Hầu hết các thuốc chống trầm cảm không phản ứng với rượu. Tuy nhiên, một số thuốc chống trầm cảm có thể gây buồn ngủ hoặc chóng mặt khi uống rượu, hoặc làm tăng tác dụng của rượu.
• Nếu bạn nghĩ thuốc chống trầm cảm đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻ thể chất hoặc tâm thần, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn.
• Thuốc chống trầm cảm có thể tương tác với một số loại thực phẩm và thuốc. Ví dụ, bưởi có thể tương tác với thuốc chống trầm cảm sertralin. Nếu thuốc chống trầm cảm tương tác với thực phẩm hoặc thuốc khác, bạn cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ và đọc kỹ thông tin kèm đơn thuốc. Nếu bạn bắt đầu một loại thuốc mới, hãy kiểm tra thông tin đi kèm đơn thuốc để chắc chắn là nó không tương tác với thuốc chống trầm cảm của bạn.

Có những phương pháp điều trị trầm cảm nào khác không?

Liệu pháp trò chuyện (liệu pháp tâm lý)

Có một số liệu pháp trò chuyện hữu ích với chứng trầm cảm. Những liệu pháp này thường được khuyến nghị như là giải pháp đầu tiên, hoặc được sử dụng kết hợp với thuốc chống trầm cảm.

• Tư vấn tâm lý – có thể hữu ích với chứng trầm cảm nhẹ, giúp phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Tư vấn tâm lý cũng hữu ích khi chứng trầm cảm bắt nguồn từ các khó khăn trong cuộc sống.
• Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) – CBT có thể giúp cải thiện trạng thái tinh thần của bạn bằng cách dạy bạn nhận ra mối liên hệ giữa suy nghĩ, hành động và cảm xúc của mình. Khác với nhiều liệu pháp khác, CBT tập trung vào những gì xảy ra trong hiện tại nhiều hơn là trong quá khứ.

Để biết thông tin về các liệu pháp này và các biện pháp tâm lý trị liệu khác, hãy xem thông tin của chúng tôi về:

• liệu pháp tâm lý
• và liệu pháp nhận thức hành vi (CBT.

Các loại thuốc khác

Nếu thuốc chống trầm cảm hiện tại không hiệu quả, bác sĩ có thể đề nghị loại thuốc khác. Điều này bao gồm việc thêm hoặc thay thế thuốc chống trầm cảm hiện tại của bạn bằng:

• một loại thuốc chống trầm cảm khác như
• thuốc chống loạn thần (ví dụ, aripiprazole, olanzapin, quetiapin hoặc risperidon)
• lithium
• lamotrigin
• triiodothyronin (liothyronin)

Các loại thuốc này được sử dụng phổ biến ở Anh. Tuy nhiên, lưu ý đây không phải là danh mục đầy đủ.

Liệu pháp sốc điện (ECT)

Liệu pháp sốc điện (ECT) là một phương pháp điều trị hiệu quả cho một số loại bệnh tâm thần nặng. ECT có thể được xem xét khi các lựa chọn điều trị khác, như tâm lý trị liệu hoặc thuốc, không thành công hoặc khi bệnh nhân không được khỏe và cần điều trị khẩn cấp.

Liệu pháp thảo dược

Các liệu pháp thảo dược có nguồn gốc thực vật và không được kê đơn trong hệ thống NHS ở Anh.

Một số liệu pháp thảo dược được chứng minh là có tác động tích cực với người bị trầm cảm. Một trong số liệu pháp này được gọi là Hypericum, và được làm từ một loại thảo mộc tên là St John’s Wort. Vì là một phương pháp điều trị bằng thảo dược nên nó ít được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn và cũng có ít quy định về cách thức bán ra thị trường hơn. Liều lượng bạn nhận được có thể khác nhau tuỳ thuộc vào nơi bạn mua.

St John's Wort có thể nguy hiểm nếu dùng cùng với thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) và các loại thuốc khác. Nó cũng có thể tương tác với các loại thuốc khác như thuốc tránh thai. Nếu bạn đang cân nhắc dùng bất cứ phương thuốc thảo dược nào, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước.

Sức khoẻ tổng quát

Việc quan tâm đến sức khoẻ tổng quát là rất quan trọng. Có nhiều việc bạn có thể làm để giúp bản thân cảm thấy tốt hơn, từ đó giảm khả năng bị trầm cảm trở lại. Bao gồm:

• tìm người để trò chuyện
• duy trì hoạt động thể chất
• uống ít rượu và không dùng ma tuý để giải trí
• Ăn uống lành mạnh, ví dụ như ăn nhiều cá, trái cây và rau củ hơn
• sử dụng các kỹ thuật tự lực để thư giãn
• tìm cách giải quyết bất kỳ vấn đề thực tế nào đã gây ra tình trạng trầm cảm
• hỗ trợ cho người đồng cảnh ngộ – bạn có thể thấy hữu ích khi gặp gỡ những người đang gặp phải các vấn đề tương tự như bạn. Trao đổi với bác sĩ gia đình về các nhóm hỗ trợ phù hợp với bạn.

Để biết một số mẹo về phương pháp tự lực, hãy xem tờ thông tin vềtrầm cảm.

Hệ thống kê đơn xã hội

Hệ thống kê đơn xã hội giúp kết nối mọi người với các dịch vụ và nhóm cộng đồng sinh hoạt tại địa phương. Hệ thống này có thể giúp hỗ trợ sức khoẻ tinh thần và thể chất cho cộng đồng.

Ví dụ, nếu bạn thích làm vườn, hệ thống kê đơn xã hội có thể giới thiệu bạn đến một nhóm làm vườn hàng tuần gần nơi bạn sống. Bạn sẽ có thể gặp gỡ người khác và dành thời gian cùng làm những gì bạn thích.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về điều này trong tài liệu về hệ thống kê đơn xã hội.

Ánh sáng

Một số người bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi mùa. Điều này được gọi là rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD). Nếu bạn thường cảm thấy bị trầm cảm vào mỗi mùa đông, và bệnh này được cải thiện khi ngày dài hơn, bạn có thể thử liệu pháp hộp đèn. Đây là một nguồn ánh sáng mạnh, được bật trong một khoảng thời gian nhất định hàng ngày và có thể giúp bù đắp sự thiếu hụt ánh sáng vào mùa đông. Hãy nói cho bác sĩ khi bạn nghi ngờ bản thân đang bị rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD).

Tôi có thể tìm thêm thông tin ở đâu?

Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về thuốc chống trầm cảm, hãy tham khảo thêm một số nguồn thông tin tại đây hoặc trao đổi với bác sĩ.

• Bản điện tử về thuốc–Tóm tắt thông tin về thuốc và Tờ hướng dẫn sử dụng thuốc cho bệnh nhân (PILs). Thông tin về hàng nghìn loại thuốc đã được cấp phép và lưu hành tại Vương quốc Anh.
• Khuyến nghị của Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) về thuốc chống trầm cảm– Thông tin từ NHS về việc sử dụng thuốc chống trầm cảm. Nội dung khuyến nghị bao gồm các cảnh báo, liều dùng, tác dụng phụ và các phương án thay thế.
• Tổ chức Mind -Thuốc chống trầm cảm– Thông tin về thuốc chống trầm cảm từ tổ chức từ thiện về sức khoẻ tâm thần Mind.
• Tổ chức Rethink Mental Illness – Thuốc chống trầm cảm– Thông tin về thuốc chống trầm cảm từ tổ chức từ thiện về sức khoẻ tâm thần Rethink Mental Illness.

Công nhận

Thông tin này được biên soạn bởi Học viện Tâm thần học Hoàng gia (Royal College of Psychiatrists) – Ban Biên tập PEEB. Nội dung phản ánh các bằng chứng đáng tin cậy nhất hiện có tại thời điểm biên soạn.

Tác giả chính: Giáo sư Wendy Burn

Đánh giá của chuyên gia: Ủy ban Dược lý học tâm thần, Học viện Tâm thần học Hoàng gia

Chuyên gia có kinh nghiệm: Fiona Rajé và Victoria Bridgland

Danh sách toàn bộ tài liệu tham khảo sẽ được cung cấp theo yêu cầu.

© Đại học Tâm thần học Hoàng gia (Royal College of Psychiatrists)