بائی پولر وگاڑ

ایہہ پرچہ ہر اوس بندے لئی اے جیہڑا بائی پولر وگاڑ (بعض ویلے بائی پولر جذباتی بیماری وی آکھیا جاندا اے) دے بارے وچ ہور جاننڑا چاہندا اے۔ ایہہ خاص طور تے ہر اوس بندے لئی لکھیا گیا اے جہنوں بائی پولر وگاڑ اے، اوہناں دے دوستاں تے رشتے داراں لئی۔

ایس پرچے وچ ایہہ کجھ دسیا گیا اے:

• بائی پولر وگاڑ دیاں نشانیاں تے علامات۔
• کجھ مسٔلے جنہاں دا تہانوں سامنا کرنا پے سکدا اے۔
• انہاں نال نبڑن دے کجھ طریقے۔
• ثبوتاں دی روشنی وچ علاج۔

بائی پولر وگاڑ کیہ اے؟

ایس نوں 'خبطی ڈپریشن دی بیماری' آکھیا جاندا سی۔ جیویں کہ ایہہ جملہ دسدا اے، تہاڈے موڈ بہت زیادہ سوئنگ ہوندے نیں۔ ایہہ عام طور تے کئی ہفتیاں یا مہینیاں تک چلدے نیں تے جذباتی اتار چڑھاؤ توں وی ودھ کے ہوندے نیں جہدا سامنا بہت سارے لوک کر رہے نیں۔ اوہ ہو سکدے نیں:¹

• گھٹن یا 'ڈپریشن' – تسی شدید طور تے گھٹن، ڈپریشن تے ایتھوں تیکر کہ مایوسی وی محسوس کردے او۔
• پرجوش یا 'جنونی پن' – تسی انتہائی خوش، پرجوش محسوس کردے او، تے بہت زیادہ سرگرم ہو جاندے او۔ تسی اپنے آپ تے اپنی صلاحیتاں بارے بہت ودھیا، وہمی خیالات بنا سکدے او۔
• شدید جنون – تہاڈا موڈ ھائی اے، لیکن جنون دے طور تے اینا شدید نئیں اے
• مخلوط – تہاڈے وچ جنون تے ڈپریشن دا مکسچر اے – مثال دے طور تے، تسی بہت ڈپریشن محسوس کردے او، پر تہانوں جنونی حد تک بے چینی تے زیادہ سرگرمی وی رہندی اے۔

موڈ دیاں انہاں حالتا بارے ہیٹھاں ہور وی تفصیل نال دسیا گیا اے۔

بائی پولر وگاڑ کِنا عام اے؟

ہر 50 بالغاں چوں تقریباً 1 نوں اپنی زندگی دے کسے نہ کسے ویلے بائی پولر وگاڑ ہووے گا۔ ایہہ عام طور تے 15 توں 25 سال دی عمر وچکار شروع ہوندا اے - تے 50¹ سال دی عمر توں بعد شاذو نادر ای

بائی پولر وگاڑ دیاں کیہڑیاں قسماں ہوندیاں نیں؟

ایہہ قسماں ہیٹھاں دسیا گئیاں نیں²:

بائی پولر I

• تہانوں گھٹ توں گھٹ اک واری ہائی یا جنون دا دورہ پیا اے، جیہڑا اک ہفتے توں زیادہ عرصے تک جاری رہیا اے - عام طور تے کدرے بہتے عرصے تک۔
• ہو سکدا اے تہانوں جنون دا صرف ایک دورہ پیا ہووے، حالانکہ بائی پولر I دے زیادہ تر لوکاں نوں ڈوہنگے ڈپریشن دے دورے وی پیندے نیں۔
• بغیر علاج دے، جنون دا کوئی دورہ عام طور تے 3 توں 6 مہینے تک چلدا اے۔
• ڈپریشن دے دورے بہتی دیر تک چلدے نیں - علاج دے بغیر 6 توں 12 مہینے تک۔

بائی پولر II

• ممکن اے تہانوں شدید ڈپریشن دے اک توں ودھ دورے پیندے ہون، البتہ صرف ہلکے جنون دا دورہ - اس نوں 'ہائپو مینیا' آکھیا جاندا اے۔

چھیتی پین آلے دورے

• تہانوں 12 مہینے دے عرصے وچ چار یا ایس توں ودھ واری جنون دے دورے پیندے نیں۔ ایہہ بائی پولر وگاڑ آلے 10 وچوں 1 بندے نوں متاثر کردا اے تے دوہاں قسماں I تے II وچوں ہو سکدا اے۔

سائیکلو تھیمیا

• موڈ سوئنگ مکمل بائی پولر وگاڑ دے مقابلے وچ گھٹ شدید ہوندے نیں پر لمے ویلے لئی وی ہو سکدے نیں۔ ایہہ، ویلے دے نال، مکمل بائی پولر وگاڑ وچ تبدیل ہو سکدا اے۔

بائی پولر وگاڑ دی وجہ کیہ اے؟

ایسے ای طراں دے جینیٹک رسک فیکٹر ایس گل وچ شامل ہوندے نیں کہ کیا کوئی بائی پولر وگاڑ، شدید ڈپریشن یا شیزوفرینیا پیدا کردا اے۔ ماحولیاتی خطرے دے عوامل وی ہوندے نیں، تے ایہہ جینیٹک رسک فیکٹر دے نال تعامل کر سکدے نیں تاکہ انہاں حالاتاں دی بہتری دے نال تہاڈے خطرے نوں ودھایا یا گھٹایا جا سکے۔

مثال دے طور تے، تہاڈے کول جینیٹک رسک فیکٹر ہو سکدے نیں جہدا مطلب اے کہ تہانوں بائی پولر وگاڑ ہون دا زیادہ امکان اے۔ تاہم، جے تسی اک مستحکم تے مثبت ماحول وچ وڈے ہوندے او یا رہندے او تاں ایہہ تہاڈے لئی سنگین دماغی بیماری دے خطرے نوں گھٹ کر سکدا اے۔

بائی پولر ورگی سنگین دماغی بیماری آلے ماں پیو دا ہونا، تہانوں سنگین دماغی بیماری پیدا کرن دا سب توں ودڈا خطرے دا عنصر اے۔ جہناں دے ماں پیو نوں کوئی سنگین دماغی بیماری اے، اوہناں بچیاں دے اپنے آپ نوں وی اک سنگین دماغی بیماری ہون دا 3 چوں 1وار دا موقع ہوندا اے۔

بائی پولر وگاڑ دے ودھن دے اسباب دے بارے سوچدیاں ویلے، ایہہ یاد رکھنا ضروری اے کہ بہت ساریاں مختلف شیواں شامل نیں، تے کوئی وی اک خطرے دا عنصر بائی پولر وگاڑ دا سبب نئیں بنڑدا^3۔

بائی پولر وگاڑ وچ کیہ محسوس ہوندا اے؟

ڈپریشن

اسی سارے لوکی ویلے کویلے ڈپریشن دے احساسات دا تجربہ کردے آں⁴۔ ایہہ سانوں اپنی زندگی دے مسٔلیاں نوں پچھاننڑ تے اوہناں نال نبڑن وچ وی مدد کر سکدا اے۔ البتہ، وڈے ڈپریشن یا بائی پولر ڈپریشن وچ، ایہہ احساس بہت زیادہ شدید ہوندے نیں^{5 6}۔ اوہ زیادہ دیر تک جاری رہندے نیں تے زندگی دیاں عام شیواں نال نبڑنا اوکھا یا ناممکن بنا دیندے نیں⁵۔ جے تسی ڈپریشن دا شکار ہو جاؤ، تے تسی ایہناں وچوں کجھ، یا ساریاں شیواں نوں نوٹس کرو گے:

جذباتی تبدیلیاں

• ناخوشی دے احساسات جہڑے مُکدے نئیں۔
• ایہہ محسوس کرنا کہ تسی بغیر کسے وجہ دے رونا چاہندے او۔
• چیزاں وچ دلچسپی مُک جانا۔
• چیزاں توں لطف اندوز ہون توں قاصر ہونا۔
• بے چین تے پریشان محسوس کرنا۔
• خود اعتمادی کھونا۔
• بیکار، ناکافی تے نا امید محسوس کرنا۔
• معمول توں زیادہ چڑچڑا پن محسوس کرنا۔
• خودکشی دا سوچنا۔

سوچن اتے سمجھن وچ مشکلات

• تسی مثبت یا امید نال نئیں سوچ سکدے۔
• تہانوں سادہ فیصلے کرنا وی اوکھا لگدا اے۔
• تسی ٹھیک طریقے نال توجہ نئیں دے سکدے۔

جسمانی علامتاں

• تسی کھانا نئیں چاہندے تے وزن وی گھٹانا نئیں چاہندے۔
• نیند لینڑا تہاڈے لئی اوکھا اے۔
• تسی بہت سویرے اٹھدے او – تے فیر سو نئیں سکدے۔
• تسی بالکل تھکا ہوئیا محسوس کردے او۔
• تہانوں قبض ہو جاندی اے۔
• تُسی سیکس وچ دلچسپی گوا بیہندے او۔

رویہ

• کماں نوں شروع کرنا یا ختم کرنا اوکھا اے - ایتھوں تیکر کہ روزمرہ دے کم وی۔
• تسی بہت روندے او – یا انج محسوس کردے او کہ تسی رونا چاہندے او پر رو نئیں سکدے۔
• تسی دوجے لوکاں توں پرہیز کردے او۔

جنون

تسی شدید چنگا، پرجوش تے پرامید محسوس کردے او – اینا زیادہ کہ ایہہ تہاڈی سوچ تے فیصلے تے اثر انداز ہوندا اے۔ تسی اپنے بارے وچ عجیب گلاں تے یقین کرنا شروع کر سکدے او، غلط فیصلے کر سکدے او، تے شرمناک، نقصان دہ تے - کدی کدی - خطرناک طریقیاں نال برتاؤ کر سکدے او۔

ڈپریشن دی طرح، ایہہ روزمرہ دی زندگی نال نبڑنا اوکھا یا ناممکن بنا سکدا اے۔ خبط تہاڈے رشتیاں تے تہاڈے کم دوناں تے بری طرح اثر انداز ہو سکدا اے۔

جدوں ایہہ اینا شدید نئیں ہوندا، تے اینوں 'ہائپو مینیا' آکھیا جاندا اے۔ ایہہ فیر وی تہاڈے فیصلیاں تے اثر انداز ہو سکدا اے، تے ایس تے کہ تسی دوجے لوکاں دے نال کیویں رہندے او1۔

جدوں تسی جنونی ہووو، تے تسیں ایہہ گلاں محسوس کر سکدے او:

جذباتی ہونا

• بہت خوش تے پُرجوش ہونا۔

• بہت زیادہ چڑچڑا پن (اکثر ایس لئی کہ لوک تہاڈے انتہائی پرامید خیالات دا مقصد نئیں سمجھ سکدے، یا اوہ کم نئیں کر سکدے جیہڑا تسی اوہناں توں کرانا چاہندے او)۔
• معمول توں زیادہ اہم محسوس کرنا۔

سوچنا

• نویں تے دلچسپ خیالات نال بھریا ہویا۔
• اک خیال توں دوجے خیال ول تیزی نال جانا، تے جو کجھ تسی سوچن یا وضاحت کرن دی کوشش کر رہے ہوندے او اوہندے توں ہٹ جانا۔
• اوہ آوازاں سندے او جہڑیاں دوجے لوک نئیں سن سکدے۔

جسمانی علامتاں

• توانائی نال بھریا ہویا تے معمول توں زیادہ متحرک
• سون توں قاصر ہونا یا نیندر لئی تیار نہ ہونا
• ہو سکدا اے سیکس وچ زیادہ دلچسپی ہووے۔

رویہ

• انج دے منصوبے بنانا جہڑے شاندار تے غیر حقیقت پسندانہ ہون۔
• بہت متحرک ہونا، اتے ہر کم وچ چھیتی کرنا۔
• اپنے عام رویے توں برعکس ورتاؤ کرنا۔
• بہت تیزی نال گل کرنا – اینی تیزی نال کہ دوجے لوکاں نوں ایہہ سمجھنا اوکھا ہو سکدا اے کہ تسی کیہ گل کر رئے او۔
• پل وچ ای عجیب فیصلے کرنا، بعض اوقات تباہ کن نتائج دے نال۔
• اپنے پیسے لاپرواہی نال خرچ کرنا۔
• دوجے لوکاں دے نال بہتا واقف ہونا یا لاپرواہی نال تنقید کرنا۔
• عام طور تے قدرتی طریقے نال کم کرن توں قاصر ہونا۔

جے تہانوں پہلی وار جنون دا دورہ پیا اے، تے ممکن اے تہانوں احساس نہ ہووے کہ کجھ غلط ہوئیا اے - حالانکہ تہاڈے دوست، ٹبر یا ساتھی عام طور تے سمجھ جان گے۔ جے کوئی تہانوں ایس گل دی نشاندہی کرن دی کوشش کردا اے تے تسی پریشانی وی محسوس کر سکدے او۔ تسی روزمرہ دے مسٔلیاں توں دور ہونا لگدے او – تے دوجے لوکاں دے احساسات نالوں وی۔

نفسیاتی علامات

اگر جنون دا دورہ یا ڈپریشن دا کوئی واقعہ بہت شدید ہو جاوے، تے تہاڈے وچ وہمی خیالات پیدا ہو سکدے نیں¹۔

• جنونی کیفیت (Manic Episode) وچ — اَیہہ اَکثر اپنے بارے وچ وڈے- وڈے خیالات ہوندے نیں — جیویں تُسیں کسی اہم مشن اُتے لگے او، یاں تُہاڈے کول خاص طاقتاں تے صلاحیتاں موجود نیں۔
• ڈپریشن دے دورے وچ – تسیں محسوس کر سکدے او کہ تسیں منفرد طور تے مجرم او، کہ تسی کسے ہور توں وی بھیڑے او، یا ایتھوں تیکر کہ تسی موجود ای نئیں او۔

ایہناں غیر معمولی عقائد دے نال، تہانوں وہم وی ہو سکدا اے - جدوں تسی کوئی شے سُندے او، سُنگھدے او، محسوس کردے او یا ویکھدے او، پر اوتھے کوئی شے (یا کوئی وی) نئیں ہوندہ کہ جہدا محاسبہ کیتا جا سکے۔

دورے پین دے وچکار

بائی پولر وگاڑ آلے کجھ لوک محسوس کردے نیں کہ اوہ اپنے موڈ سوئنگ دے وچکار مکمل طور تے صحت یاب ہو جاندے نیں - لیکن بوہت سارے انج نئیں کردے۔ تُسیں اُداس محسوس کرنا تے سوچ-وچار وچ مسئلے محسوس کرنا جاری رکھ سکدے او، خواہ ہور لوکاں نوں لگے کہ تُسیں بہتر ہو گئے او۔

بائی پولر وگاڑ دی اک دورے دا مطلب ایہہ ہو سکدا اے کہ تہانوں تھوڑی دیر لئی ڈرائیونگ بند کرنی پوے گی - جے تہانوں بائی پولر وگاڑ اے تے ڈرائیور وہیکل لائسنسنگ ایجنسی نوں دسنا پوے گا۔ ڈرائیور وہیکل لائسنسنگ ایجنسی اے دی ویب سائٹ تے ایس بارے جانکاری اے۔

بائی پولر وگاڑ لئی مدد حاصل کرنا

میں کس نوں ویکھاں گا؟

تسی پہلے اپنے ڈاکٹر نوں ویکھا سکدے او، خاص طور تے جے تہاڈے کول ڈپریشن دا دورہ پیا اے۔ پر، جے اوہ بائی پولر وگاڑ دی تشخیص کردے نیں، تے اوہناں نوں تہانوں اک ماہر - اک نفسیات دان دے کول بھیجنا پوے گا۔ NICE دی رہنمائی توں پتہ چلدا اے کہ موڈ اسٹیبلائزر دوائی نوں اک اسپیشلسٹ⁷ دے ذریعہ شروع کرن دی لوڑ اے، بھاویں تہاڈی دیکھ بھال بعد وچ اک ڈاکٹر دے ذریعہ ہوئے۔

جدوں تسی کسے نفسیات دان نوں ویکھدے او، تے تسی سماجی ذہنی صحت دی ٹیم (سی ایم ایچ ٹی) دے دوجے ممبراں نال وی ملو گے۔ اوہ جذباتی مدد، معلومات، نفسیاتی مداخلت، تے عملی معاملات نوں حل کرن وچ مدد کرن دے قابل ہون گے۔

اک وار جدوں کوئی وی علاج جیہڑا تسی کروا رئے او ٹھیک تے موثر لگدا اے، تے تہاڈا ڈاکٹر تہاڈی زیادہ تر دیکھ بھال سنبھال سکدا اے، حالانکہ اوہ عام طور تے چاہندے نیں کہ تسی اک نفسیات دان تے سماجی ذہنی صحت دی ٹیم دے نال رابطے وچ رہو۔

بائی پولر وگاڑ لئی علاج

کجھ اجہیاں شیواں نیں جہڑیاں موڈ سوئنگ نوں قابو کرن وچ مدد کر سکدیاں نیں، تاکہ اوہ جنون دا دورہ یا ڈپریشن دے چکر نوں پورا ہون توں روک سکن۔ ایہہناں دا ذکر تھلے دتا گیا اے، لیکن علاج دی فیر وی اکثر لوڑ ہوندی اے:

• اپنا موڈ مستحکم رکھو (احتیاطی تدبیراں)
• اک خبطی یا ڈپریشن دا دورہ دا علاج کرواو۔

موڈ نوں مستحکم کرن لئی علاج

کئی موڈ ٹھیک کرن آلا دوایاں ہندیاں نیں، جنہاں چوں کجھ مرگی دے علاج لئی یا شیزوفرینیا دی بیماری وچ مدد لئی وی استعمال ہوندیاں نیں⁸۔ تہاڈے نفسیات دان نوں موڈ سوئنگز نوں موثر⁹ انداز نال کنٹرول کرن لئی اک توں زیادہ علاج دیاں دوائیاں استعمال کرن دی لوڑ ہو سکدی اے۔

لیتھیم

لیتھیم کئی دہائیاں توں موڈ ٹھیک کرن آلا دے طور تے استعمال ہوندی رہی اے - لیکن ایہہ کیویں کم کردا اے، ایہہ ہلے تیکر واضح نئیں اے۔ ایہہ ہُن وی بائی پولر وگاڑ دے لمے چِر دے علاج لئی پہلا انتخاب اے تے اینوں خبطی تے ڈپریشن دا دورہ دوناں دے علاج لئی استعمال کیتا جا سکدا اے۔

لیتھیم نال علاج اک نفسیات دان ولوں شروع کیتا جانا چاہیدا اے۔ مشکل ایہہ وے کہ جسم وچ لیتھیم دی سطح نوں ٹھیک رکھیا جائے- بہت گھٹ ہون تے ایہہ کم نئیں کرے گا، بہت زیادہ ہون تے ایہہ تہانوں نقصان پہنچا سکدا اے۔ اس لی، تہانوں پہلے کجھ ہفتیاں وچ باقاعدگی نال خون دا ٹیسٹ کران دی لوڑ ہووے گی تاکہ ایہہ یقینی بنایا جا سکے کہ تہانوں صحیح خوراک مل رئی اے1 10۔ اک وار جدوں خوراک مستحکم ہو جاندی اے، تے تہاڈا ڈاکٹر تہاڈے لیتھیم لکھ سکدا اے تے لمے عرصے لئی باقاعدہ خون دا ٹیسٹ دا بندوبست کرا سکدا اے۔

تہاڈے خون وچ لیتھیم دی مقدار تہاڈے جسم وچ کینی اے، یا کینی گھٹ پانی جاندی اے، ایس گل تے بہوں حساس اے۔ جے تُسی پانی دی کمی دا شکار ہو جاندے او، تے تہاڈے خون وچ لیتھیم دی سطح ودھ جائے گی، تے تہانوں ضمنی اثرات، یا زہریلے اثرات¹ وی ہون دا امکان ودھ جائے گا۔ اس لیی، ایہہ ضروری اے:

• بہت سارا پانی پیو – گرم موسم وچ زیادہ یا جدوں تسی سرگرم ہوندے او
• چائے تے کافی محتاط ہو کے ورتو - اوہ تہاڈے پیشاب وچ پانی دی مقدار نوں ودھا دیندے نیں۔

لیتھیم نوں ٹھیک کم کرن وچ تن مہینے یا ایس توں ودھ ویلا لگ سکدا اے۔ گولیاں لینا جاری رکھنا چنگا اے، بھاویں ایس ویلے تہاڈے موڈ سوئنگ جاری رہن۔

ضمنی اثرات

ایہہ لیتھیم دا علاج شروع کرن دے بعد پہلے کجھ ہفتیاں وچ شروع ہو سکدے نیں۔ اوہ چڑچڑا پن تے ناخوشگوار ہو سکدے نیں، لیکن اکثر غائب ہو جاندے نیں یا ویلے دے نال بہتر ہو جاندے نیں۔

ایہہناں وچ شامل نیں:

• پیاس لگ رہی اے۔
• معمول توں زیادہ (تے زیادہ کثرت نال) پیشاب کرنا۔
• وزن ودھنا۔

گھٹ عام ضمنی اثرات ایہہ نیں:

• دھندلا نظر آنا۔
• پٹھیاں دی ہلکی جہی کمزوری۔
• کدی کدائیں دست ہوندا اے۔
• ہتھاں دا تھوڑا کمبنا۔
• ہلکے بیمار ہون دا احساس۔

ایہہناں نوں عام طور تے لیتھیم دی خوراک گھٹ کرکے بہتر بنایا جا سکدا اے۔

مندرجہ ذیل علامات توں پتہ چلدا اے کہ تہاڈی لیتھیم دی سطح بہت زیادہ اے۔ جے تسی ویکھدے او تے فوری طور تے اپنے ڈاکٹر نال رابطہ کرو:

• تہانوں بڑی پیاس لگدی اے۔
• تہانوں بری طرح دست یا الٹی اے۔
• تہاڈے ہتھاں تے لتاں دا واضح ہلنا۔
• تہاڈے پٹھیاں دی مروڑ۔
• تسی الجھ جاندے او یا پریشان ہو جاندے او۔

خون تے پیشاب دا ٹیسٹ

پہلے تہانوں ہر کجھ ہفتیاں بعد خون دا ٹیسٹ دی لوڑ ہووے گی تاکہ ایہہ یقینی بنایا جا سکے کہ تہاڈے خون وچ لیتھیم دی صحیح سطح اے۔ جدوں تک تسی لیتھیم لیندے او، تہانوں ایہہناں ٹیسٹاں دی لوڑ ہووے گی، لیکن پہلے کجھ مہینیاں دے بعد گھٹ کثرت نال۔

لیتھیم دا لمے عرصے تک استعمال گردہ یا تھائرائیڈ غدوداں نوں متاثر کر سکدا اے۔ تہانوں ہر کجھ مہینیاں بعد خون تے پیشاب دا ٹیسٹ کروان دی لوڑ ہووے گی تاکہ ایہہ یقینی بنایا جا سکے کہ ایہہ اعضاء ہُن وی ٹھیک طریقے نال کم کر رئے نیں۔ اگر کوئی مسئلہ اے، تے تہانوں لیتھیم نوں روکن تے اپنے ڈاکٹر نال متبادلبارے گل بات کرن دی لوڑ پئے سکدی اے۔

اپنے آپ دا خیال رکھنا⁵

• اک متوازن غذا کھاؤ۔
• باقاعدگی نال بغیر میٹھے والے مادے پیو۔ ایہہ تہاڈے جسم وچ نمکیات تے سیال مادے نوں توازن وچ رکھن وچ مدد کردا اے۔ کولا تے سافٹ ڈرنکس توں پرہیز کرو جہناں وچ بہت زیادہ چینی ہووے۔
• باقاعدگی نال کھاؤ - ایہدے نال تہاڈے جسم دے سیال مادیاں دے توازن نوں برقرار رکھن اچ وی مدد ملے گی۔
• کیفین تے دھیان رکھو - چائے، کافی یا کولا وچ۔ اس نال تہانوں زیادہ پیشاب کرنا پیندا اے، تے اس طرح تہاڈے لیتھیم دی سطح خراب ہو سکدی اے۔

دوجے موڈ ٹھیک کرن آلاے

لیتھیم دے علاوہ، ہور علاج وی نیں، جہڑیاں مدد کر سکدیاں نیں۔ ایہناں نوں کس طرح استعمال کیتا جاندا اے، ایہہ ایس گل تے منحصر اے کہ کی ایہہ اک خبطی یا ڈپریشن سوئنگ لئی اے، یا ایہناں نوں ہون توں روکن لئی اے - تاں کیا اوہ بندہ پہلے ای اینٹی ڈپریسنٹ لے رہیا اے۔

• مرگی دی دوائی علاج/اینٹی کنولسنٹ:
• سوڈیم والپروئیٹ، اک اینٹی کنولسنٹ، لیتھیم دے طور تے چنگا کم کر سکدا اے، لیکن ساہڈے کول ہلے تیکر اس گل دا یقین کرن دے کافی ثبوت نئیں نیں۔ جے ایہہ حمل دے دوران لئی جاندی اے تے ایہہ پیدائش توں پہلے بچے نوں نقصان پہنچا سکدی اے، اس لیی ایہہ کسی وی ایسے جی نوں نئیں لکھیا جانا چاہیدا جہڑا حمل نال ہووے۔
• کجھ لوکاں لئی کاربامازپائن تے لاموٹریجین وی موثر ہندیاں نیں۔
• اینٹی سائیوٹک دوائیاں: ہالوپریڈول، اولینزاپین، کویٹی ایپائن تے رسپیریڈون۔

موڈ ٹھیک کرن آلائی دوائی کدوں شروع کرنی اے

صرف اک دورے بعد، ایہہ اندازہ لاؤنا اوکھا اے کہ تہانوں اک ہور دورہ پین دا کِنا امکان اے۔ کجھ لوک اس مرحلے تے موڈ اسٹیبلائزر دوائی شروع نئیں کرنا چاہندے، لیکن جنون دے دورے دے واقعات شدید تے بہت رکاوٹاں پیدا کرن والے ہو سکدے نیں۔

جے تہانوں دوجا دورہ پیندہ اے، تے ہور دورے پین دا وڈا امکان اے۔ اس لی، اس مقام تے، اک موڈ اسٹیبلائزر دی زیادہ سختی نال سفارش کیتی جائے گی۔

کسے نوں موڈ ٹھیک کرن آلا دوائی کدوں تک لینی چاہیدی اے؟

گھٹ توں گھٹ:

• بائی پولر وگاڑ دے اک دورے دے دو سال بعد۔
• پنج سال جے ہوئے ہون:
• بار بار پچھلے دوریاں دی رجعت ہونا
• نفسیاتی واقعے
• شراب یا مادے دا غلط استعمال
• گھر یا کم تے جاری تناؤ۔

جے تسی اپنا علاج بند کرن دا فیصلہ کردے او، تے تہانوں اپنے ڈاکٹر نال ایس بارے گل بات کرنی چاہیدی اے۔ بائی پولر وگاڑ لئی علاج بند کرن دے بعد 2 سال تک اپنے نفسیات دان نوں ویکھنا عام طور تے چنگا ہوندا اے، تاں جے اوہ تہانوں بیماری پلٹن دی کسی وی علامت لئی چیک کر سکن۔

جے تہاڈے موڈ دے پریشانی آلے دورے جاری رہندے نیں، تے تہانوں زیادہ دیر تک علاج جاری رکھن دی لوڑ پے سکدی اے۔

میرے لئی سب توں چنگا علاج کیڑا اے؟

تُسیں نُوں ایہہہ گل اپنے ڈاکٹر نال چرچا کرنی چاہی دی اے، پر کُجھ عام اصول وی موجود نیں۔

• لیتھیم عام طور تے پہلا انتخاب ہُندا اے؛ سوڈیم والپروئیٹ دوجا انتخاب ہُندا اے، حالانکہ ایہہہ لیتھیم دے نال وی دِتّا جا سکدا اے۔ جے لیتھیم تے سوڈیم والپروئیٹ نال فائدہ نہ ہووے، تاں اولینزاپین آزمایا جا سکدا اے۔
• کویٹی ایپائن وی استعمال کیتی جا سکدی اے، خاص طور تے جدو‏ں کوئی فرد جنونی دوراں دے درمیان ڈپریشن دا شکار رہندا ہووے⁸۔
• لاموٹریجین بائی پولر ٹائپ II ڈس آرڈر یا بائی پولر ڈپریشن لئی سُجھائی جا سکدی اے، پر جنونی حالت لئی نہیں۔
• کدے کدے اِنہاں دوائیاں دا مِلاپ استعمال کرنا ضروری ہُندا اے۔

ایہہہ زیادہ تر اس گل اُتے نِربھر کردا اے کہ تُسیں کسی خاص علاج نال کِنا چنگا ریسپانس دِندے او۔ جیہڑی دوا اک فرد لئی ٹھیک ہووے، اوہ دوجے لئی ضروری نہیں کہ اُوہی موزوں ہووے۔

علاج توں بغیر کیہ ہو سکدا اے؟

لیتھیم تُہاڈے دوبارہ مرض وچ مبتلا ہون دے امکان نُوں 30–40٪⁸ گھٹاندا اے، پر جِنہاں زیادہ جنون دا دورہ توں تُسیں گزر چُکے او، اوہناں زیادہ امکان ہُندا اے کہ ہور اک دور آئے۔

جیویں جُوڑی عمر ودھدی اے، ہور دوراں آون دا خطرہ تقریباً اوہو ہی رہندا اے۔ ایہہہ وی جے تُسیں کافی لمبے سمے تک ٹھیک رہے او، تاں وی ہور اک دور آون دا خطرہ موجود رہندا اے۔

حمل تے بائی پولر وگاڑ دا علاج

تُہانوں چاہیدا اے کہ اپنی حمل دیاں منصوبیاں بارے اپنے ماہر نفسیات نال گل کرو۔
۔ تُسیں اکٹھے ایہہہ طے کر سکدے او کہ حمل دوران تے بچّے دے پیدا ہون توں پہلاں چند مہینیاں وچ اپنا مزاج کیویں سنبھالنا اے۔ جے تُسیں حاملہ ہو یا حاملہ ہون دا منصوبہ بنا رہے او، تاں لیتھیم تے سوڈیم والپروئیٹ نہیں دِتّے جانے چاہیدے۔

جے تُسیں لیتھیئم لے رہیاں او تے حاملہ ہو جاؤ، تاں سب توں بہتر اے کہ اپنے نفسیات دان نال ایہہہ چرچا کرو کہ کی تُہاڈے لئی لیتھیم روکنا ضروری اے یا نہیں۔ حالانکہ لیتھیم حمل دوران ہور موڈ ٹھیک کرن آلا دے مقابلے وچ نسبتاً محفوظ اے، پر بچّے نُوں دل دی بیماری دا اہم خطرہ موجود رہندا اے۔ ایہہہ خطرہ تُہاڈے دوبارہ ڈپریشن یا جنونی حالت وچ مبتلا ہون دے خطرے نال تولنا پینا اے۔

خطرہ حمل دے پہلے تین مہینیاں وچ سب توں زیادہ ہُندا اے۔ لیتھیم حمل دے 26 ویں ہفتے توں بعد محفوظ اے، حالانکہ جے تُسیں لیتھیم لے رہیاں او، تاں اپنے بچّے نُوں دودھ نہیں پلانا چاہیدا کیونکہ ایہہہ بچّے لئی زہریلا ہو سکدا اے12۔

اوہناں نفسیاتی علاجاں شروع کرن دے امکان بارے چرچا کرنا فائدہ مند ہووے گا جو اوپر ذکر کیتے گئے نیں۔

حمل دوران، جڑے ہر فرد شامل اے — ماہر نسوانیات، مڈوائف، صحت دے وزیٹر، ڈاکٹر، نفسیات دان، تے کمیونٹی نفسیاتی نرس — نُوں ایک دوجے نال قریبی رابطہ وچ رہنا ضروری اے۔

بائی پولر وگاڑ دے نفسیاتی علاج

ڈپریشن دا دورہ دے دوراں یا جنون دا دورہ تے ڈپریشن دے دوراں دے درمیان نفسیاتی علاج مددگار ثابت ہو سکدے نیں1 5 11۔ ایہہناں وچ شامل ہو سکدے نیں:

• سائیکو-ایجوکیشن — بائی پولر وگاڑ دے بارے ہور سیکھنا
• مزاج مانیٹرنگ — تُسیں سیکھدے او کہ اپنے مزاج دے اُتار چڑھاؤ دا آغاز کدوں ہُندا اے۔
• عمومی مقابلہ کرنے دیاں مہارتاں وِکاس وچ مدد دینا
• ذہنی رویے دی تھراپی (CBT) ڈپریشن دے دورہ ، تے ایسے دوراں دے درمیان وی، استعمال کیتی جا سکدی اے (علاج عام طور تے 3 توں 4 مہینیاں وچ تقریباً 16 توں 20 اک گھنٹے دے سیشن شامل ہُندے نیں)۔
• انٹرپرسنل تھراپی (IPT)
• جوڑیاں دی تھراپی
• خاندانی ملاقاتاں۔
  

جنونی یا ڈپریشن دا دورہ دا علاج

ڈپریشن دا دورہ

• جے تُہاڈی ڈپریشن کم از کم درمیانہ درجے دی شدید اے، تاں تُہاڈا ڈاکٹر ایہہہ تجویز کر سکدا اے:
• فلوکسٹائن (اک سیلیکٹو سیروٹونن ری اپ ٹیک ان ھبٹر اینٹی ڈپریسنٹ) نال اولینزاپین (اک اینٹی سائیوٹک دوائی جو موڈ ٹھیک کرن آلا دے طور تے کم کردی اے)
• کویٹی ایپائن
• ہور انتخاب، جے اوپر دِتے گئے اختیارات نال فائدہ نہ ہووے۔
• جے تُسیں پہلے ہی لیتھیم یا سوڈیم والپروئیٹ لے رہے او، تاں کویٹی ایپائن شامل کرن نال مدد مل سکدی اے۔
• جے تُہانُوں حال ہیچ جنون دا دورہ ہویا ہے یا تُہانُوں تیز رفتاری نال موڈ بدلنے والا مرض ہے، تاں اینٹی ڈپریسنٹ دوا تُہانُوں جنونی حالت وچ دھک سکدی ہے۔ اینٹی ڈپریسنٹ توں بغیر، موڈ ٹھیک کرن آلا دی خوراک ودھانا زیادہ محفوظ ہو سکدا اے۔
• اینٹی ڈپریسنٹس توں تُہاڈا موڈ بہتر ہون وچ دو توں چھ ہفتے لگ سکدے نیں، پر اکثر سب توں پہلاں نیند تے بھوک بہتر ہوندی اے۔ ڈپریشن بہتر ہون توں بعد اینٹی ڈپریسنٹس نو‏ں چار ہفتے تک جاری رکھنا چاہیدا اے۔ فیر، تُسی تے تُہاڈا ڈاکٹر ایہہہ گل کر سکدے او کہ دوا جاری رکھی جائے یا گل بات نال علاج آزمایا جائے۔ جے تُہاڈی اینٹی ڈپریسنٹ دوا بند کرنی ہووے، تاں اوہنوں مکمل بند کرنے توں پہلاں آہستہ آہستہ گھٹانا پئے گا۔
• جے تُہاڈے کول واری واری ڈپریشن دا دورہ آندے رہن، پر تُسی اینٹی ڈپریسنٹس تے کدے وی جنون وچ نہیں گئے، تاں تُسی اگلے دوریاں توں بچاؤ لئی موڈ ٹھیک کرن آلا تے اینٹی ڈپریسنٹ دونوں جاری رکھ سکدے او۔
• جے تُہانُوں جنون دے دَورے رہ چُکے نیں، تاں تُہانُوں اینٹی ڈپریسنٹس لمبے سمیں لئی نہیں لینے چاہیدے۔

جنون تے مکسڈ ڈپریشن دے دَورے

کسی وی اینٹی ڈپریسنٹ دوا نو‏ں بند کرنا چاہیدا اے۔ ہالوپریڈول، اولینزاپین، کویٹی ایپائن یا رسپیریڈون جنون دا دورہ دا علاج کرنے لئی استعمال کیتے جا سکتے نیں۔ جے ایہہہ وڈھیا اثر نہیں کردے، تاں لیتھیم شامل کیتا جا سکدا اے۔

جدو علاج شروع ہو جاوے، عام طور تے علامات کجھ دن اندر بہتر ہو جاندیاں نیں، پر مکمل صحتیابی لئی کئی ہفتے لگ سکدے نیں۔ جے تُسی ایس طرح دی دوا لے رہو تے گاڑی چلانا چاہندے او، تاں تُہاڈے لئی ضروری اے کہ تُسی اپنے ڈاکٹر نال چیک کرو۔

ہور مدد

جے تُہانُوں، مثال دے طور تے، زیادہ خرچ کرن نال مسئلہ آ جائے جدوں تُسی میَنِک ہون، تاں تُہاڈی ذہنی صحت دی ٹیم تُہانُوں بینک یا اوہناں لوکاں نال گل بات کرن وچ مدد کرے جو تُہانُوں پیسے دے حق دار نیں۔ جے ایہہہ ہو چکیا اے، تاں ایہہہ سوچنا فائدہ مند ہو سکدا اے کہ اپنے معاملات دا پاور آف اٹارنی اوہ شخص نوں دے دِتا جائے جیہڑا تُسی بھروسے لائق سمجھدے او، جیون کہ کوئی دیکھ بھال کرنے والا یا رشتہ دار۔

اپنے موڈ سوئنگز دا انتظام

خود نگرانی

سیکھو کہ اپنے موڈ دے قابو توں باہر ہون دیاں نشانیوں نوں کیویں پہچانا جاوے، تاکہ تُسی بروقت مدد حاصل کر سکو۔ تُسی مکمل دوریاں تے ہسپتال داخلے دونے توں بچ سکدے او۔ موڈ ڈائری رکھنا ایہہہ پہچاننے وچ مددگار ہو سکدا اے کہ تُہاڈی زندگی وچ کیہ چیزاں تُہاڈی مدد کردیاں نیں تے کیہ چیزاں نہیں۔

علم

اپنی بیماری بارے زیادہ توں زیادہ جانکاری حاصل کرو تے دیکھو کہ کیڑی مدد دستیاب اے۔ اس لیفلٹ دے آخر وچ ہور معلومات دے ذرائع موجود نیں۔ مددگار گروپس تے دیکھ بھال کرنے والی تنظیماں لئی ہِیٹھ دیکھو۔

تناؤ

خاص طور تے تناؤ والے حالات توں بچن دی کوشش کرو – ایہہہ جنونی یا ڈپریشن دا دورہ نوں شروع کر سکتے نیں۔ سارا تناؤ توں بچنا ناممکن اے، اس لئی ایہہہ فائدہ مند ہو سکدا اے کہ تناؤ نال بہتر نمٹنے دے طریقے سکھے جاون۔ تُسی CDs یا DVDs نال ریلیکسیشن ٹریننگ کر سکدے او، ریلیکسیشن گروپ وچ شامل ہو سکدے او، یا کلینیکل سائیکالوجسٹ کولوں مشورہ لے سکدے او۔

رشتے

ڈپریشن یا جنون دوستاں تے خاندان تے وڈی دباؤ پا سکدے نیں – تُسی دیکھو گے کہ کسی دورے توں بعد کچھ رشتے دوبارہ بنانے پین۔

فائدہ مند اے جے تُہاڈے کول کم از کم ایک شخص ہووے جس تے تُسی بھروسہ کر سکو تے اپنی گل بانٹ سکو۔ جدوں تُسی ٹھیک ہوؤ، کوشش کرو کہ اپنی بیماری اُن لوگاں نُوں سمجھاؤ جو تُہاڈے لئی اہم نیں۔ انہاں نوں سمجھنا ضروری اے کہ تُہاڈے نال کیہ ہوندا اے – تے اوہ تُہاڈی مدد لئی کیہ کر سکتے نیں۔

سرگرمیاں

اپنی زندگی نوں توازن وچ رکھن دی کوشش کرو – کم، فرصت، تے اپنے خاندان تے دوستاں نال رشتیاں وچ۔ جے تُسی بہت زیادہ مصروف ہو جاؤ، تاں ایہہہ جنون دا دورہ شروع کر سکدا اے۔

یقین کرو کہ تُہاڈے کول آرام کرنے تے ذہنی سکون حاصل کرنے لئی کافی وقت ہووے۔ جے تُسی بے روزگار او، تاں کسی کورس وچ شامل ہونے یا ایہہہ سوچو کہ کوئی والنٹیر کام کرو جو دماغی بیماری نال کوئی تعلق نہ رکھدا ہووے۔

ورزش

ہفتے وچ تین واری تقریباً 20 منٹ لئی مناسب شدت والی ورزش کرنے نال موڈ بہتر لگدا اے۔

تفریح

یقین کرو کہ تُسی باقاعدگی نال اوہناں سرگرمیاں وچ شامل ہو جاؤ جو تُہاڈے لئی خوشی دِندیاں نیں تے زندگی نوں مطلب دیندیاں نیں۔

اپنا علاج جاری رکھو

تُسی اپنی دوا ڈاکٹر دے کہن توں پہلے بند کرنا چاہ سکدے او – پر ایہہہ دوبارہ موڈ سوئنگ دا سبب بن سکدا اے۔ جدوں تُسی ٹھیک ہوؤ، اس بارے اپنے ڈاکٹر تے خاندان نال گل کرو۔

اپنے بائی پولر وگاڑ دے علاج وچ اپنا حقِ رائے استعمال کرو۔

جے تُہانُوں بائی پولر وگاڑ لئی ہسپتال داخل کیتا گیا اے، تاں تُسی اپنے ڈاکٹر تے خاندان دے نال مل کے لکھنا چاہ سکدے او:

• اک 'ایڈوانس اسٹیٹمنٹ'، جس وچ تُسی بیان کرو کہ دوبارہ بیمار ہون تے تُہاڈا علاج کیویں ہونا چاہیدا اے (اس وچ کوئی وی معلومات شامل ہو سکدی اے جو تُہاڈی صحت یا دیکھ بھال لئی ضروری لگدی ہووے)۔
• اک 'ایڈوانس فیصلہ'، جے کوئی خاص علاج تُسی نہیں لینا چاہندے او۔
  

میں اپنے ڈاکٹر کولوں کی توقع رکھ سکدا آں؟ (صرف انگلینڈ تے ویلز لئی)

جے تُسی لیتھیم یا بائی پولر وگاڑ لئی کوئی ہور دوا لے رہو، تاں ہُن تُہاڈے ڈاکٹر توں توقع کیتی جاندی اے کہ اوہ تُہاڈے لئی سالانہ جسمانی صحت دا چیک اپ کرے۔1 ایہہہ چیک اپ تُہاڈی ایہہہ چیزاں دیکھے گا:

• بلڈ پریشر۔
• وزن تے باڈی ماس انڈیکس (BMI)۔
• تمباکو نوشی تے الکحل دا استعمال۔
• بلڈ شوگر لیولز۔
• لِپِڈ لیولز – 40 سال توں زیادہ عمر دے تمام مریضاں لئی۔
• جے تُسی لیتھیم لے رہو، تاں تُہانُوں لوڑ ہووے گی:
• ہر 3 توں 6 مہینے بعد لیتھیم لیول چیک کرنا۔
• ہر 6 مہینے بعد تھائرائیڈ تے گردے دی فنکشن لئی خون دا ٹیسٹ۔ جے کوئی مسئلہ ہووے، تاں تُہانُوں ایہہہ خون دے ٹیسٹ زیادہ واری کرانے پین۔

خاندان تے دوستاں لئی معلومات

جنون یا ڈپریشن خاندان تے دوستاں لئی دکھی کرنڑ آلا تے تھکا دِین والا تجربہ ہو سکدا اے۔

موڈ دے دَورے نال نمٹنا

ڈپریشن
ایہہہ جاننا مشکل ہو سکدا اے کہ بہت زیادہ ڈپریشن دا شکار شخص نال کی گل کیتی جاوے۔ اوہ ہر چیز نوں منفی نظر نال دیکھدے نیں تے شاید ایہہہ وی نہ دَس سکّن کہ اوہ تُہاڈے کولوں کیہ چاہندے نیں۔ اوہ اندر بند تے چڑچڑے ہو سکدے نیں، پر اوسے وقت اوہ تُہاڈی مدد تے سہارے دی لوڑ وی رکھدے نیں۔ اوہ پریشان ہو سکدے نیں، پر مشورہ منن لئی تیار یا قابل نہیں ہوندے۔ ممکن حد تک صبر تے سمجھداری نال پیش آؤ۔

جنون
جنونی موڈ سوئنگ دے شروع وچ، بندہ خوش، پرجوش تے ملنسار لگدا اے — کسی وی محفل یا بحث دا “مرکزِ توجہ” بن جاندا اے۔ پر ایس طرح دیاں صورتحال دا جوش اوہناں دا موڈ ہور وی وَدھا سکدا اے۔ اس لئی، کوشش کرو کہ اوہناں نوں ایس طرح دیاں صورتحال توں دور رکھو۔ تُسی اوہناں نوں مدد حاصل کرن لئی قائل کرن دی کوشش کر سکدے او، یا بیماری تے خود امدادی بارے کچھ معلومات اوہناں تک پہنچا سکدے او۔

عملی مدد بہت اہم ہوندی اے — تے ایہہہ بہت قدر دی نگاہ نال دیکھی جاندی اے۔ یقین کرو کہ تُہاڈا رشتہ دار یا دوست اپنی دیکھ بھال ٹھیک طرح کر سکدا اے — تے عملی، روزمرّہ دے کم، جیویں بل ادا کرنا، نہ بھل جائے۔

اپنے پیاریاں نوں صحت مند رکھن وچ مدد کرنا

موڈ دے دوریاں دے درمیانی وقت وچ، بائی پولر وگاڑ بارے ہور جانکاری حاصل کرو۔ اپنے دوست یا پیارے دے نال ڈاکٹر یا نفسیات دان کول ملاقاتاں تے جانا فائدہ مند ہو سکدا اے۔

تُہاڈی مقامی سائیکاٹریک سروس تُہاڈی فیملی نوں مدد، خاندانی ملاقاتاں تے بائی پولر وگاڑ بارے معلومات فراہم کر سکدی اے۔

خود نوں صحت مند رکھنا

اپنے آپ نوں وقت تے سکون دو تاکہ تُسی اپنی توانائی دوبارہ حاصل کر سکو۔ یقین کرو کہ تُہاڈے کول کجھ وقت صرف اپنے لئی ہووے، یا اوہناں بھروسےمند دوستاں نال جو تُہانُوں ضروری سہارا دے سکّن۔ جے تُہاڈا رشتہ دار یا دوست ہسپتال داخل ہو جائے، تاں ملاقات دا شیڈول کسی ہور نال سانجھا کرو۔ جے تُسی بہت زیادہ تھکے نہ ہوؤ، تاں تُسی اپنے دوست یا رشتہ دار نوں ہور چنگی طرح سہارا دے سکدے او۔

ہنگامی صورتحال نال نمٹنا

• شدید جنون وچ، بندہ جارحانہ، شکی تے زبانی یا جسمانی طور تے پرتشدد ہو سکدا اے۔
• شدید ڈپریشن وچ، بندہ خودکشی بارے سوچنا شروع کر سکدا اے۔

جے تُہانُوں لگے کہ کوئی شخص:

• خوراک یا پانی نہ پی کے اپنے آپ دی سنبھال نوں سنجیدگی نال نظرانداز کر رہیا اے۔
• ایس طرح دا برتاؤ کر رہیا اے جو اوہناں یا ہوراں لئی خطرہ بن سکدا اے۔
• اپنے آپ نوں نقصان پہنچاؤن یا جان لے لَین دی گل کر رہیا اے۔

چھیتی طبی مدد حاصل کرو۔ ذہنی صحت ٹرسٹ یا ایمرجنسی ٹیم لئی کوئی بحران (کرسس) نمبر دستیاب ہو سکدا اے جس تے تُسی فون کر سکدے او۔ A&E (حادثاتی تے ہنگامی) شعبیاں وچ 24 کنٹے لئی نفسیات دان دستیاب ہوندا اے۔

کسے وی ایڈی ہنگامی حالت وچ، اک بھروسےجوگے پروفیشنل دا ناں (تے اوہدے فون نمبر) نوں اپنے کول رکھو۔ کدی کدی ہسپتال وچ مختصر داخلہ ضروری ہو سکدا اے۔

بائی پولر ڈس آرڈر نال بچے سنبھالنا

جے تُسی جنونی یا ڈپریشن دا شکار ہو جاؤ، تاں کُج عرصے لئی تُہاڈے لئی اپنے بچیاں دی ٹھیک طرح دیکھ بھال کرنا مشکل ہو سکدا اے۔ جدوں تُسی بیمار ہوؤ، تاں ایہہ کم تُہاڈا جیون ساتھی یا ہور کوئی گھروالہ کرنا پئے گا۔ ایہہہ فائدہ مند ہو سکدا اے جے تُسی چنگی حالت وچ ہون دے دوران ایہہدی پیشگی تیاری کر لو۔

جدوں تُسی بیمار ہوندے او، تاں تُہاڈا بچہ پریشان تے اُلجھن دا شکار ہو سکدا اے۔ جے اوہ اپنے دُکھ نوں لفظاں وچ بیان نہ کر سکّن، تاں ننھے بچے ضدی یا حد توں ودھ چمبڑن والے ہو سکدے نیں۔ وڈّے بچے ایہہ گلّ ہور طریقیاں نال ظاہر کرنگے۔

جے اُنہاں دے اردگرد دے وڈّے لوگ سمجھدار، ہمدرد ہون تے اوہناں دیاں مشکلّاں تے سوالّاں دا پُرسکون، مستقل تے حوصلہ افزا انداز وچ جواب دین، تاں بچیاں لئی ایہہ بہت مددگار ثابت ہوندا اے۔ اک وڈّہ بندہ اُنہاں نوں ایہہ سمجھن وچ مدد کر سکدا اے کہ اُنہاں دے والدین دا برتاؤ مختلف کیوں اے۔ سوالاں دا جواب سکون نال، سچائی نال تے اوہدی زبان وچ دینا چاہیدا اے جیہڑی اوہ آسانی نال سمجھ سکّن۔ جے اوہ اپنی روزمرّہ دی عام روٹین نوں جاری رکھ سکّن، تاں اوہنوں چنگا محسوس ہووے گا۔

بچیاں نوں بائی پولر وگاڑ دا مطلب سمجھاؤنا۔

کدی کدی وڈّے بچے ایہہ فکر کردے نیں کہ اوہناں دی وجہ نال اُنہاں دے والدین بیمار ہو گئے نیں۔ اُنہاں نوں ایہہ دلاسا دینا ضروری اے کہ قصور اوہناں دا نہیں، پر نال نال اوہناں نوں اپنے لئی وی وقت تے سہارا دینا چاہیدا اے۔ جدوں کوئی وڈّہ بچہ اپنے بیمار والدین دی دیکھ بھال کرن لگ پئے، تاں اوہنوں خاص سمجھ بوجھ تے عملی مدد دی لوڑ ہوندی اے۔

مددی گروپ تے نگہداشت کرن والیاں تنظیمّاں۔

Bipolar UK
Bipolar UK بائی پولر وگاڑ والے لوکاں، اُنہاں دے دوستاں تے خیال رکھن والیاں نوں مدد، مشورہ تے معلومات فراہم کردا اے۔
ساتھیاں دی مدد لائن: 07591375544 (پیغام چھڈو، اوہ بعد وچ واپس کال کرنگے)

Bipolar Fellowship Scotland
Bipolar Fellowship Scotland بائی پولر وگاڑ نال متاثر لوکاں تے اوہناں دی دیکھ بھال کرن والیاں لئی معلومات، مدد تے مشورہ فراہم کردی اے۔ اوہ ساری اسکاٹ لینڈ وچ خود امدادی نوں فروغ دیندے نیں تے بیماری تے تنظیم بارے جانکاری تے تعلیم فراہَم کردے نیں۔
فون: 0141 560 2050

Side by Side - MIND online community
Side by Side اک مددگار آن لائن کمیونٹی اے جتھے تُسی اپنی ذہنی صحت بارے کھُل کے گلّ بات کر سکدے او تے اوہناں لوکاں نال جُڑ سکدے او جیہڑے تُہاڈی حالت نوں سمجھدے نیں۔

MIND Helplines
MINDذہنی صحت اُتے گل کرن لئی کئی طرح دیاں ھیلپ لائنزمہیا کردا اے۔

Samaritans
Samaritansہر اوہ بندے لئی جو پریشان، دکھی یا خودکشی دے خیالات وچ مبتلا ہووے، 24 کنٹے فون تے ای میل راہیں رازدارانہ تے بغیر کسی فیصلے دے مدد فراہم کردے نیں۔
فون: 116 123
ای میل: jo@samaritans.org

ہور پڑھن لئی

• Fast A. J., Preston J. D. Loving someone with bipolar disorder: understanding and helping your partner. New Harbinger Publications; 2012.
• Geddes, J. (2003) Bipolar disorder. Evidence Based Mental Health, 6 (4): 101-2.
• Goodwin, G.M. (2009) Evidence-based guidelines for treating Bipolar disorder: revised third edition - recommendations from The British Association for Psychopharmacology. Journal of Psychopharmacology, 30(6); 495-553.
• Kay Redfield Jamison. An unquiet mind. Alfred A. Knopf; 1995.

عوام لئی نائس دی معلومات

• NICE quality standards for bipolar disorder
• NICE CG185: Bipolar Disorder: the assessment and management of bipolar disorder in adults, children and adolescents, in primary and secondary care (2014)
• Morriss, R. (2004). The early warning symptom intervention for patients with bipolar affective disorder. Advances in Psychiatric Treatment, 10: 18 - 26.
• Persaud R., Royal College of Psychiatrists. The Mind: A User's Guide. Bantam; 2007۔
  

کریڈٹس

ایہہہ مواد آر سی سائیک پبلک انگیجمنٹ ایڈیٹوریل بورڈ نے تیار کیتا اے۔

سریز ایڈیٹر: ڈاکٹر فل ٹمز

سریز مینیجر: تھامس کینیڈی

© اگست 2020 رائل کالج آف سائیکاٹرسٹس (Royal College of Psychiatrists)

اس پمفلٹ نوں مکمل یا حصے وچ بغیر رائل کالج آف سائیکاٹرسٹس (Royal College of Psychiatrists) دی اجازت دے نقل نہیں کیتا جا سکدا۔